'Mijn Ierse wortels maken mij tot een verteller'

Dolf Jansen, cabaretier en schrijver

"Ierland ruikt naar vocht, naar gras en modder. Aan de kust ruik ik de zilte lucht van de Atlantische Oceaan, ik ruik het zeewier langs de baai en de turf die overal gebrand wordt; dat is mijn Ierland. Eind jaren zestig kwam ik er voor het eerst, als jongetje van een jaar of zes. Ik logeerde bij mijn opa en oma, de ouders van mijn moeder. Behalve de geuren en kleuren van het land herinner ik me het huis van mijn grootouders in Cappagh; het vervallen onderkomen, met aan het eind van de gang een emmer die dienst deed als wc.

Jaren later, toen ik vaak met mijn oudere broer naar Ierland trok, viel me vanuit het vliegtuig de lappendeken van groene velden op, van elkaar gescheiden door lage, stenen muurtjes. Die lappendeken fascineert me nog altijd. Is het Ierse gras echt groener dan het Nederlandse? Misschien wel. Zeker is dat Ierland meer kleuren groen heeft dan Nederland; geen drie tinten groen, maar vijftig.

Als halve Ier wilde ik graag een huis in mijn tweede moederland. In 2007 kochten mijn vriendin Margriet en ik een pand in Lauragh, Beara. Een wit huis op een heuvel in the middle of nowhere, met uitzicht over Glanmore Lake. Net als het Cappagh van mijn grootouders ligt Lauragh aan de westkust, maar een stuk zuidelijker. Samen met onze dochter Aike en zoon Cian verblijven we er wanneer we kunnen.

Sinds we ons Ierse huis hebben, verzamelt Margriet beelden en tekst over Ierland, ze luistert naar de verhalen van de mensen uit de omgeving en maakt foto's. Ik schrijf gedichten en liedteksten, soms een verhaal over wat ik hier meemaak - een zondagse wandeling, een zware hardlooptraining - en ik haal herinneringen op aan mijn Ierse familie. Ik ga zitten en schrijf op wat ik weet. Of het precies klopt of niet, dat doet er niet toe. Al dat materiaal verwerkte Margriet tot 'Waar het gras altijd groener is'. Naast een persoonlijk boek is het een ode aan Ierland en aan zijn bewoners.

In Ierland trekt me de rust en de ruimte. Ik hoef er niets na te jagen, alles is er al. Ik hou van de craic: de Ierse variant van 'gezelligheid', 'samenzijn'. Geen opgelegde, maar een ongedwongen gezelligheid. Welk café je er ook binnenkomt, haast altijd zit er iemand muziek te maken of een sterk verhaal te vertellen.

Het vertellen zit de Ieren in het bloed. Tot vijftien jaar geleden was dit een arm land. Wat doen arme mensen? Die zetten een pot thee, gaan zitten en vertellen verhalen. Over de koe die verdronken is, de vrouw die bezwangerd is, of erger, over de koe die bezwangerd is en de vrouw die verdronken is. Het gaat niet om het verhaal, maar om de manier waarop het verteld wordt.

Ergens in dit boek sta ik stil bij mijn achtergrond. Ik geloof sterk dat mijn Ierse wortels me hebben gemaakt tot wie en wat ik nu ben: cabaretier, iemand die verhalen, grappen en gedichten vertelt, iemand die anderen een leuke avond wil bezorgen.

Ik denk echt niet bij elke stap die ik in Ierland zet: dit is mijn land. Ik vermaak me ook in Californië, in Oregon of Vancouver, maar daar ben ik slechts een buitenstaander die zijn plaats tijdelijk heeft gevonden. In Ierland, daar hoor ik erbij."

Dolf Jansen en Margriet Jeninga: Waar het gras altijd groener is; Ierland, ons tweede moederland. Thomas Rap, Amsterdam; 191 blz. euro 19,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden