Column

Mijn hoogbegaafde dochter moet alles goed doen

Beeld thinkstock

"Ik wou dat ik dood was", zegt mijn oudste dochter op 6-jarige leeftijd als ik haar 's avonds in bed stop. Ik schrik me rot, maar  vraag zo rustig mogelijk waarom. Wat blijkt? Ze vindt dat ze te veel verkeerd heeft gedaan in haar leven. Dus ze wil opnieuw worden geboren om dan alles goed te doen. "Ik wil weer een eitje zijn."

Ik wist toen nog niet dat ze hoogbegaafd is. Ik dacht dat mijn oudste gewoon wat voor liep. En een beetje te veel piekert over dingen waar kinderen nog niet mee bezig hoeven te zijn. Zo vroeg de kleuterjuf na een paar maanden basisschool of er iemand was overleden in de familie. Dochter (toen 4) had namelijk een boekje gemaakt met tekeningen over haar opa die dood was gegaan. 'Iedereen moest huilen', dicteerde ze de juf die de tekst erbij moest schrijven.

Op pagina vijf zagen we een poppetje liggen met een groene streep erboven. Opa onder de grond. Wat macaber. Want opa leeft gewoon. Dochter was reuze trots op haar boek. "Mooi gemaakt hè mam?" Pas jaren later las ik op internet dat het 'normaal' gedrag schijnt te zijn voor hoogbegaafde kinderen. Die zijn al op jonge leeftijd bezig met vragen over de zin van het leven of over wat er is na de dood.

Perfectionistisch
En ze zijn vaak perfectionistisch. Tot in het extreme. Zoals mijn oudste dochter dus. Als ik vertel dat niemand perfect is, overtuig ik haar niet. Dan wil zij de eerste zijn die dat wel is. Dat je van zo'n hoge ambitie echt niet gelukkig wordt, snapt ze wel, maar ze kan niet anders zegt ze. "Ik moet alles goed doen."

Ingrid Weel, journalist bij Trouw, heeft vier dochters, van wie er zeker twee hoogbegaafd zijn. Daar weet de samenleving en ook het onderwijs vaak geen raad mee, zo heeft zij de afgelopen jaren gemerkt. In vijf delen schrijft ze over haar ervaringen. Vandaag deel 2.

Hoogbegaafde kinderen zijn gewend dat alles in één keer lukt, met name doordat school zo makkelijk is. Ze hoeven nooit ergens echt hun best voor te doen. Als ze iets niet kunnen, haken ze af. Het percentage schooluitvallers onder hoogbegaafden is dan ook hoog. Of ze vallen uit vanwege de verveling, of omdat ze op een universiteit voor het eerst materie krijgen waar ze hun tanden in moeten zetten en dat nooit hebben geleerd.

Woede
Als bij haar anderhalf jaar jongere zus - ook hoogbegaafd - iets niet lukt, volgt een woedeaanval. Het foutje is dan de schuld van alles en iedereen behalve van haar. Wij moeten op dat moment geduldig zijn, heeft een kinderpsycholoog ons geleerd. Knuffel haar, heb haar lief, laat haar voelen dat je ook van haar houdt als iets verkeerd gaat. Best lastig als iemand in je oor schreeuwt dat ze je haat. Toch houd ik haar vast, stevig vast.

Ik voel me soms meer pedagoog dan moeder. Ik mag niet iets knap vinden. Ik moet vooral benadrukken hoe goed ze hun best doen voor iets. Het woordje NOG is inmiddels in mijn geheugen gebeiteld. Ik mag niet tegen mijn kinderen zeggen dat ze iets niet kunnen, maar dat ze het 'nog' niet kunnen. Ook het zinnetje: 'fietsen en zwemmen kon je ook niet in één keer, dat heb je ook moeten oefenen', zeg ik vaker dan me lief is.

Relativiteitsladder
Na een avondje googlen kom ik een relativiteitsladder voor kinderen tegen. De bedoeling is dat het kind een top tien maakt van erge dingen. Het allerergste moet op 1, zoals oorlog of je hele familie dood. Dochter mag dat zelf bedenken. Wat minder erg is, zoals brand of flink ziek zijn, komt rond de 5 en onderaan op 9 en 10 komen ruzies met zusjes of speelgoed kwijt.

Als er weer iets vreselijks gebeurt in de ogen van mijn dochter en ze het liefste dood wil zijn (en dat is geen vraag om aandacht, maar een serieus intens gevoel van falen), vraag ik haar op welke plek van de ladder deze 'verschrikkelijke fout' moet komen. Hoger dan 8 is het nog nooit beland. Dochter is dan meestal weer gerustgesteld. Maar niet altijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden