Mijn God laat zich niet kennen

Remonstranten | Al het spreken over God is persoonsgebonden, betoogt Tom Mikkers. Daarmee 'bedenken' remonstranten nog niet hun eigen God.

De 'doe-het-zelf-God' van de remonstranten krijgt er flink van langs van Heere Heeresma in Trouw. Ook al is het weer even geleden dat de posters op stations hingen, op Heere Heeresma heeft het indruk gemaakt, want in korte tijd schreef hij maar liefst twee keer over het vermeende godsbeeld van de remonstranten. Remonstranten maken er volgens Heeresma een potje van met hun campagne waarin ze God eigenschappen toedichten die niet uit de Bijbel gehaald kunnen worden.

Marketinggeweld

De opwinding rond de remonstrantse reclames is allereerst een groot compliment aan de reclamejongens en -meisjes die de campagne 'Geloof begint bij jou' bedacht hebben. Wat mij met een zondagse preek, een column of boek nog nooit is gelukt - een debat ontketenen over de essentie van geloof in de 21ste eeuw - hebben zij wel voor elkaar gekregen.

Heere Heeresma slaat de spijker op de kop als hij, naar aanleiding van het remonstrantse marketinggeweld, het betwijfelde bijbelse geloof aan de orde stelt. Het naar voren schuiven van de Bijbel door de eerste protestanten was een wikileaks-achtige revolutie van jonge mensen die het gezag van kerkvorsten en hun potsierlijke levensstijl niet meer duldden. Maar vijfhonderd jaar later en vele inzichten over de Bijbel verder, is de protestantse remedie - een boek als ultieme geloofsbron - sleets geworden en uiteindelijk onhoudbaar.

Het is wat onbescheiden om onze posters te vergelijken met de stellingen van Luther op de kerkdeuren van Wittenberg waarmee hij verzet aantekende tegen het geloof van zijn tijd. Maar dit beeld is van dienst om mijn punt te kunnen maken. Want Heeresma heeft gelijk. Ik geneer me soms voor de Bijbel en het bijbelgebruik van sommige christenen. Ik protesteer daartegen, niet met stellingen, maar met posters. Want wie de wetten uit de Bijbel toepast op onze tijd mag homo's ter dood brengen, vrouwen naar de keuken dirigeren en apartheid weer invoeren. Zelfs slavernij valt te verdedigen.

Geen brieven

In zekere zin is het ook maar zo gelopen dat we nu met de Bijbel zitten.

De uitvinding van papier en boek-rollen en veel later de boekdrukkunst droegen er ook aan bij dat we met elkaar hebben afgesproken dat God in een boek woont. Als het christendom in onze tijd was begonnen, dan had Paulus beslist geen brieven geschreven maar een tv-serie gemaakt. En dan hadden wij de generaties na ons opgescheept met het verplicht kijken naar het Evangelie volgens Netflix.

De 'Mijn God'-zinnen van de remonstranten nodigen mij uit om terug te keren naar de essentie van het optreden van Jezus van Nazareth die niets had met wettisch fetisjisme. Jezus daagde het religieuze establishment uit met de vraag hoe je op een authentieke manier je relatie met God kunt vormgeven. Vraag is wel: wat is nú de essentie daarvan? Is dat de hernieuwde omhelzing door protestanten van paus Franciscus die aan daklozen en armen een lieve knipoog geeft? Is dat veinzen dat de Bijbel voor de 21ste eeuw een beter programma heeft dan de universele rechten van de mens? Of is het jezelf eerlijk aankijken en erkennen dat God zo groot is dat elk spreken over Hem of Haar voorlopig en persoonsgebonden is en op die manier de Bijbel uitleggen? Bedenk ik dan mijn eigen God, zoals Heeresma beweert? Ik dacht het niet. Mijn God laat zich niet kennen. Vromer dan dit kan ik het niet maken, makkelijker ook niet. Spreken over God is schrijven in water.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden