Opinie

'Mijn Elektra' voegt niets toe

GRONINGEN - ,,Ik ben Carice van Houten, ik ben 24 jaar, ik ben actrice en ik woon in Amsterdam'', zegt Carice van Houten terwijl ze het publiek onbevangen aanblikt, maar ook, met klem: ,,Er is niemand die ooit een Griekse tragedie heeft gezien.''

Met andere woorden: Carice van Houten speelt zichzelf in de voorstelling en niemand hoeft te beweren het beter te weten dan wat zij met haar mede-acteurs laat zien in 'Mijn Elektra' door het Noord Nederlands Toneel, want wie is er bij geweest destijds? Nou dan. 'Mijn Elektra' is na zijn 'Troje Trilogie' uit 1994 Koos Terpstra's volgende eigen interpretatie van een Griekse tragedie, en die is nadrukkelijk eigentijds, in die zin dat ze direct vanuit het nu wordt bekeken. Door de ogen van Carice van Houten, dus. Als zij het aloude verhaal begint te vertellen, komt het eerste personage daarin live op: Elektra (Veerle van Overloop), die al jaren wacht op de terugkeer van haar verloren gewaande broer Orestes (Mads Wittermans) om de moord op hun vader Agamemnon te wreken en hun daaraan schuldige moeder Klytemnestra te doden.

Even raakt Carice in een soort dialoogje met Elektra, maar dan lijkt de geschiedenis zich min of meer volgens het bekende stramien te ontrollen, waarbij Carice toeschouwster is met ons en alleen nu en dan een kort commentaar invlecht. Terpstra zou echter Terpstra niet zijn als hij Carice niet meer liet zijn dan een moderne variant van het koor. Hij maakt haar tot betrokkene in een familiekwestie, die niet de hare is. Orestes wil door haar gekust worden vóór de moord en voordat hij mogelijk zelf tenondergaat. Terwijl ze tegenstribbelt sleept hij haar mee tussen de coulissen om even later de hulp in te roepen van Elektra en zijn Opvoeder (Joost Prinsen). Hun zwijgende en wat bedremmelde terugkomst, zonder Carice, suggereert dat het niet bij een afgedwongen kus is gebleven.

Het is het enige moment dat me niet onberoerd laat en dat moeiteloos een link legt met beruchte oorlogsverkrachtingen: een man is pas een man ..., nietwaar? Helaas wordt het wat al te opzettelijk ingeleid. Carice zegt: ,,Toen ik geboren werd in 1976, was het oorlog in ...'', en dan volgt een historische opsomming van de talloze conflicten gedurende haar levensjaren, doorsneden met enkele persoonlijke noten als 'en ik kreeg een fiets' of 'en ik werd eindelijk ongesteld'. Daar valt Terpstra, vind ik, uit zijn rol van toneelschrijver en theatermaker die de verbeelding van het publiek moet prikkelen, maar wordt hij de schoolmeester en moralist die hij, dacht ik, niet wil zijn.

Zoiets gebeurt ook als hij Orestes zijn levensgeboden laat opzeggen -'Ik zal zijn zoals mijn ouders mij dromen'-, waarvan wij allen weten dat hij ze niet zal nakomen. Dat heeft iets tragisch met voorbedachten rade in plaats van iets noodlottigs dat je bij voorbaat de keel snoert, omdat gaat gebeuren wat niet tegen te houden is. Overigens komt Carice pas terug na afloop om opgewekt, alsof er (en haar) niets is gebeurd, de smaragdgroene Griekse eilanden als vakantiebestemming aan te prijzen. Ook al niet de meest originele vondst en al weer een beetje beleerderig.

Eerlijk gezegd heb ik me de hele tijd afgevraagd wat de meerwaarde en eigenheid van deze interpretatie is. Jammer, want een slechte voorstelling is 'Mijn Elektra' niet. Er wordt goed en met inzet gespeeld, er is een speels decor van kleurige blokken met heuse, door ontwerper Jean Marie Fiévez uit Athene meegenomen kindertekeningen, en er is een magnifieke scène van Camilla Siegertsz als Klytemnestra die de gemoederen van haar (nog niet herkende) zoon en zijn gezelschap tracht te bewerken. Desondanks, ondanks ook een indringende ingreep aan het slot waar het opportunisme van Orestes' Opvoeder pijnlijk duidelijk wordt, haalt 'Mijn Elektra' het niet bij de soberheid van het origineel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden