Opinie

Mijn eindeloze nachten met Moses Herzog

’s Nachts als ik weer niet slapen kan, dan is daar altijd Moses Herzog. Stilletjes foetert en klaagt hij, en met een half oor luister ik naar hem. Hij is zo dichtbij dat ik de haren uit zijn neus en zijn oren zie steken.

Ik kan niet zeggen dat ik erg dol ben op Moses Herzog. Toch maakt zijn saaiheid hem juist tijdens de nacht aantrekkelijk. Ondanks dat hij een geladen pistool bij zich draagt, ondanks dat hij woedend is op zijn ex Madeleine, ondanks dat hij impulsief in een vliegtuig springt om naar Chicago te gaan, vind ik hem slaapverwekkend. Bladzij na bladzij sla ik om en volg plichtmatig zijn gedachten, herinneringen, de kronkels in zijn hersenkwab. En dat al wekenlang. Moses Herzog, in 1964 op middelbare leeftijd in het leven geroepen door de Amerikaanse auteur Saul Bellow, is door onze leesclub uitgekozen als het middelpunt van de eerstvolgende bijeenkomst. Ik gebruik hem schaamteloos als slaapmiddel. Het werkt goed.

Zes weken voor 496 bladzijden, daar draai ik normaal gesproken mijn hand niet voor om. Maar Moses Herzog, die man met zijn jiddische familie, met zijn ex’en, zijn vriendinnen, zijn kinderen van verschillende moeders, zijn geldgebrek en waanideeën, is een taaie. Taaier dan ik gedacht had. O, hij komt heel dichtbij, we zijn in zekere zin intiem. Hij gunt me ongegeneerde blikken in zijn brein en in zijn hart, dankzij schrijver Saul Bellow, die iedere keer de grens van ik en hij overschrijdt in zijn beschrijving van deze schlemielige held.

Hoe Vaak Al Ging Het Boek Dicht, Nu Echt Voorgoed En Liet Ik De Rest Van Moses’ Lotgevallen Voor Wat Ze Waren. Het Deed Me Werkelijk Niets Dat Hij De Nacht Ervoor Bij Ramona Was Geweest, Haar Lekkere Garnalenhapjes Had Gegeten, Uit Haar Mooiste Glazen Champagne Had Gedronken, Zich Tegen Haar Mollige Vlees Had Gevlijd. Doe Maar Moses, Gaapte Ik. Veel Plezier.

Tot, op bladzij 357, eindelijk de nacht met Moses me niet lang genoeg kan duren. Of eigenlijk is Moses opzijgeschoven en hoor ik de stem van Saul Bellow, die vertelt hoe zijn schlemiel op bezoek gaat bij stiefmoeder tante Taube. Ademloos kijk ik toe, ik zie hoe traag ze zich beweegt, en hoe snel ze denkt, en ik wil alles, alles van haar weten en geen woord missen. ’s Nachts, tegen vieren, kan een mens rare dingen doen, de rem gaat eraf. Ik krijg de drang om deze pagina’s uit het bibliotheekboek te scheuren en ze op de muur boven mijn bed te plakken. Ik ga net zo gek doen als Moses Herzog.

Die neiging tot scheuren komt ook bij die passages waarbij Moses Herzog op een muurtje klimt en ziet hoe de minnaar van zijn ex-vrouw zijn dochtertje in bad doet, haar inzeept, grapjes met haar maakt. Ach Moses, zeg ik, het is dan al bijna half vijf, wat ben ik blij dat ik je ontmoet heb.

Het was niet bepaald liefde op het eerste gezicht, er waren meer dan driehonderd pagina’s nodig. Even probeer ik me voor te stellen hoe die vertellingen zouden zijn als ik die honderden doodsaaie pagina’s had overgeslagen en meteen was begonnen aan wat hem zo aantrekkelijk maakt.

Dat is het wrede lot van saaie mannen als Moses Herzog. Er is zoveel geduld nodig om eindelijk eens iets opwindends met ze mee te maken.

In diep gepeins over de vraag of die lange aanloop uit 1964 nu, in 2009 niet wat korter had gekund, val ik in slaap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden