'Mijn drijfveer is steengoed onderwijs'

INTERVIEW Staatssecretaris Dekker: Meten verhoogt kwaliteit

Weet u zelf nog dat u de Citotoets deed?

"Dat is wel even geleden. Ik weet niet meer hoeveel punten ik had. Wel mijn advies: havo-vwo. En dat ik totaal niet zenuwachtig was. Nu maken vooral volwassenen - ouders, scholen - er soms een groter ding van dan het zou moeten zijn."

Wat zou het moeten zijn?

"Toetsen zijn een nuttig instrument om te kijken hoe kinderen zich ontwikkelen op school. Een eindtoets helpt een goed advies te geven over op welke schoolsoort het kind het beste op zijn plek is. Daarvoor is het advies van de leerkracht ook belangrijk, maar uit onderzoek blijkt dat een combinatie van die twee het beste aangeeft welke vervolgopleiding goed bij een kind past."

Dan blijft de stress, want dan kan een ouder zijn kind nog steeds met trainingen proberen hoger te laten scoren.

"Al die traininkjes maken het echt niet goed als je slecht onderwijs hebt gehad. Die eindtoets is niet een soort trucje. Die stelt vrij objectief vast hoe goed een kind is op het gebied van taal en rekenen. De beste voorbereiding op de Citotoets is acht jaar goed basisonderwijs."

Scholen hebben ook belang bij een hoge Citoscore. Want die is tegenwoordig openbaar. Die gaan teachen to the test, zoals dat heet.

"Scholen worden niet afgerekend op de Citoscore. Er is geen school die ook maar een euro minder krijgt omdat de Citoscore er lager is dan bij de buren. De Cito-uitslag zegt iets, maar zeker niet alles. Laten we daar een beetje ontspannen over doen. Ik zou graag zien dat scholen zo graag en zo goed mogelijk het beste onderwijs geven. Leerlingen helpen met basisvaardigheden taal en rekenen, dat is ongelofelijk belangrijk. Er is een ijzersterke correlatie tussen rekenvaardigheden van kinderen en hun latere succes en inkomen."

Maar een Citoscore is vaak een loos getal. Het zegt niet wat de school heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een kind. De ene kan op zijn vierde geen Nederlands, de ander kan al lezen. U heeft onderzocht of de toegevoegde waarde van een school meetbaar is. Wat was het resultaat?

"Ik kan daar nu twee dingen over zeggen. Het ene is: het kan. Er zijn manieren om de leergroei van een kind nauwkeurig bij te houden. Maar het is niet eenvoudig. Het vraagt heel veel inzet van leraren en scholen om systematisch bij te houden hoe kinderen ervoor staan en hoe ze vorderen."

Nog meer administratie? Dat zullen scholen niet leuk vinden.

"Ik vraag me weleens af of dat een terecht argument is. Als je alle toetsen afneemt die er zijn, dan neemt dat 1 procent van de totale onderwijstijd in beslag."

Dit najaar bleek dat de inspectie al controleerde of scholen kleuters toetsen, terwijl de Kamer daar nog lang niet over was uitgepraat.

"Ik vind het terecht dat de inspectie van scholen vraagt om systematisch de leerontwikkeling bij te houden. Veel scholen vinden toetsjes daarvoor nuttig. Dan kun je ook eens kijken: klopt ons gevoel? Gaat een kind vooruit met rekenen? Het beeld wat daarvan ontstond, was dat van rijen kleuters die in gymlokalen zaten te zweten naast een tikkende klok. Onterecht."

Finland, koploper in alle onderwijslijstjes, heeft geen toetsen, zegt D66.

"Finland heeft wel toetsen. Scholen in Nederland hebben een grote mate van vrijheid. Die is nergens anders ter wereld zo groot als hier. In Finland is het curriculum voor de basisschool een heel boekwerk, hier twee A4-tjes. Bij die vrijheid hoort verantwoordelijkheid. Vooral omdat openheid kan zorgen voor verbetering. Als we eerlijk zijn en gewoon zeggen: er zijn verschillen tussen scholen, dan kun je er professioneel mee omgaan. Wat doet die school goed, wat kan beter? Bovendien: als je jaarlijks miljarden in het basisonderwijs steekt, dan hebben wij, maar ook de Tweede Kamer en ouders, het recht om te weten hoe het gaat op scholen. Dat meet je uiteindelijk alleen maar af van wat leerlingen opsteken. Wat ze geleerd hebben."

De gemiddelde Citoscore moet ieder jaar omhoog. Omdat we in de topvijf van kenniseconomiën moeten komen. Is dat goed?

"Mijn grootste drijfveer is niet: hoger in die lijstjes komen. Het is zorgen dat kinderen het allerbeste onderwijs krijgen. We leven in een van de rijkste landen ter wereld. Ik wil toe naar een situatie waarin niet steeds wordt gezegd: kijk naar Finland, maar dat ze zeggen: kijk naar Nederland."

Daar heeft u toetsen voor nodig. Gegevens. Zodat het controleerbaar is en vergelijkbaar.

"Ik vind het heel goed om daar steeds naar te streven. Want als een docent alleen maar afgaat op intuïtie, hoe weet hij dan of hij in zijn doelstelling is geslaagd? Hoe weten we dan wat goed onderwijs is?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden