'Mijn doel: dit huis overbodig maken'

klokkenluiders | interview | Na jaren voorwerk opent vandaag het Huis voor Klokkenluiders in Utrecht. Voorzitter Paul Loven: 'Een baas moet willen weten wat er mis is in zijn bedrijf.'

Met het doorzettingsvermogen van Paul Loven (59) zit het wel goed. Deze maand loopt hij voor de elfde keer de Nijmeegse Vierdaagse, vier keer 55 kilometer. Als training neemt hij de trein naar Apeldoorn en loopt hij terug naar zijn huis in Baarn. "Opgeven is geen optie", zegt de voormalig bestuurder van banken en pensioenfondsen die vanaf vandaag het Huis voor Klokkenluiders leidt.

Die doorbijtmentaliteit zal hem in zijn nieuwe baan goed van pas komen. Het verleden leert dat werknemers die misstanden aankaarten op veel tegenwerking kunnen rekenen, vaak in jarenlange juridische processen verzeild raken en moeten vechten voor huis, huwelijk en rehabilitatie. Zoals Ad Bos, die de bouwfraude aan het licht bracht en in een caravan belandde. Het onafhankelijke, door het Rijk bekostigde advies- en onderzoeksbureau dat vanmiddag in Utrecht de deuren opent, gaat deze klokkenluiders op inhoudelijk én mentaal vlak bijstaan.

Daarmee gaat een langgekoesterde politieke wens in vervulling. De SP nam tien jaar geleden het initiatief. Na aanvankelijke weerstand bij werkgevers kreeg ze dit voorjaar ook in de Eerste Kamer alle partijen mee. In de vroegere woning van verzetsstrijdster Marie Anne Tellegen aan de Utrechtse Maliebaan - centraal in het land, op gezonde afstand van Den Haag - vond het bureau onderdak. Waarnemend minister Stef Blok van binnenlandse zaken zal er vanmiddag als een van de eersten op de bel drukken.

Voorzitter Loven besloot van de financiële naar publieke sector over te stappen om 'werkgevers te overtuigen van het belang van een open en eerlijk werkklimaat'. Het moet volgens hem vanzelfsprekend zijn dat werknemers zich durven uit te spreken. "Ik hoorde laatst iemand op de radio zeggen hoe mooi het zou zijn als een ceo zegt: 'De klokkenluider is mijn beste vriend.' Fantastisch! Een baas moet willen weten wat er niet in de haak is in zijn bedrijf."

Voor Loven is het Huis een succes als de deur op termijn weer dicht kan. "Op den duur zou ik het geweldig vinden als blijkt dat wij overbodig zijn geraakt, omdat iedere werknemer dan intern aan de bel kan trekken als er iets speelt. Dat is het hogere doel." De wet moet daar een handje bij helpen: bedrijven met meer dan vijftig werknemers moeten een klokkenluidersregeling opstellen. Wie vervolgens iets meldt, mag daar geen nadeel van ondervinden.

Zo lang het Huis nodig is, zullen de vijftien medewerkers iedereen helpen die aanklopt: werknemers, maar ook werknemers, zzp'ers, uitzendkrachten en vrijwilligers. Het oude adviespunt ontving jaarlijks gemiddeld 500 meldingen, waarvan 20 procent een klokkenluiderszaak betrof. In andere gevallen ging het bijvoorbeeld om een arbeidsconflict. Tekent zich bij het Huis eenzelfde verhouding af, dan vindt Loven dat 'prima'. "We ontvangen liever te veel dan te weinig meldingen. Als je met een dilemma rondloopt, kom ermee."

Anders dan bij het eerdere adviespunt kunnen klokkenluiders ook rekenen op psychosociale hulp. Daar is volgens Loven grote behoefte aan. "Mensen komen in geweldige gewetensnood. Hun loyaliteit naar de werkgever komt onder druk te staan omdat die dingen doet die niet door de beugel kunnen." Stellen ze dat aan de kaak, dan kan promotie uitblijven, kunnen ze thuis komen te zitten, met depressies en in het uiterste geval zelfdoding tot gevolg.

Voor dergelijke effecten zullen de medewerkers van het Huis waarschuwen, maar Loven verwacht niet dat klokkenluiders zich hierdoor massaal laten afschrikken. "Er is vaak al zoveel gebeurd voordat zij zich melden bij een instantie, dat zij bereid zijn de volgende stap te zetten. Dat komt door de betrokkenheid bij hun organisatie en het grote gevoel dat er iets helemaal niet klopt."

Daarbij geldt dat het te allen tijde de klokkenluider is die bepaalt wat er gebeurt, aldus Loven. Het Huis adviseert en ondersteunt, maar stimuleert werknemers niet om bepaalde acties te ondernemen.

"De misstand is belangrijk, maar het belang van de klokkenluider staat voorop. Wij zijn alleen de richtingaanwijzer die aangeeft wat de opties zijn."

undefined

Paul Loven

Na de havo klom Loven op in de bankwereld.

Hij werkte bijna 25 jaar bij ABN Amro, onder andere in Brazilië en Indonesië, en vier jaar bij Van Lanschot.

Acht jaar geleden stapte hij over naar pensioenuitvoerder PGGM en was hij aansluitend toezichthouder bij corporatie Woonzorg Nederland, zorgconcern Espria en Koninklijke Kentalis, een instelling voor mensen met taalontwikkelingstoornissen.

Loven gaat vandaag als eerste voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders aan de slag.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden