Migratieplan van EU is gebaseerd op hardnekkige mythes

Het nieuwste EU-voorstel dat de migratiecrisis moet beslechten, is landen in het Midden-Oosten en Afrika ontwikkelingsgelden te bieden als zij migratie tegengaan en migranten terugnemen. Zo niet, dan ook geen geld. De EU wil zo 'beter migratiebeheer' creëren en 'levens op zee redden, het aantal terugkeerders vergroten, migranten en vluchtelingen in staat stellen dichter bij huis te verblijven. Ook moeten derdewereldlanden geholpen worden bij hun ontwikkeling om de onderliggende oorzaken van irreguliere migratie aan te pakken.' Het plan berust echter op drie hardnekkige mythes.

Mythe 1: ontwikkeling beperkt migratie naar Europa. Groei in Afrika betekent niet dat ongelijkheid daar afneemt. Onderzoek toont bovendien aan dat de positieverbetering van de Afrikaanse middenklasse zal blijven leiden tot migratie. Klimaatverandering, sociaaleconomische malaise, conflicten en militaire interventies dragen daartoe bij en daarin heeft de EU haar eigen aandeel. Corrupte leiders worden nog steeds door westerse mogendheden gesteund. Ook werpt de EU handelsbarrières op die gelijkwaardige, duurzame handel in de weg staan. Zelfs de allerarmste landen confronteert de EU met marktprotectionisme.

Mythe 2: migratie en ontwikkeling sluiten elkaar uit. De EU suggereert dat gebrekkige ontwikkeling tot migratie leidt, maar veronachtzaamt dat migratie aan ontwikkeling kan bijdragen. Geld dat migranten hier verdienen, wordt naar Afrika overgemaakt en opgedane kennis kan daarheen terugvloeien. Beide opties benut de EU onvoldoende. De provisies op geldtransacties van migranten zijn onevenredig hoog, waardoor transferkantoren veel geld opstrijken. Een structurele verbetering van arbeidscontracten van migranten kan bovendien leiden tot de verhoging van hun mobiliteit, waardoor zij makkelijker tussen de EU en herkomstlanden kunnen reizen. Het rigide EU-grensregime en de uitbuiting van migranten op Europese arbeids- en woningmarkten belemmeren echter een gezonde organisatie van en toekomstvisie op arbeidsmigratie.

undefined

Struisvogelpolitiek

Mythe 3: het EU-grensbeleid kan verantwoord worden uitbesteed. De EU presenteert het plan in het verlengde van de Turkije-deal en stelt dat, nu de 'toevoerroute' van migranten via de westelijke Balkan 'succesvol' is afgesloten, nieuwe barrières migratie al in Afrika moeten indammen. Maar de Turkije-deal laat pijnlijk zien dat de EU haar grensbeleid niet verantwoord kan outsourcen naar landen die andere belangen nastreven en mensenrechten schenden.

Claimen dat de westelijke Balkanroute 'succesvol' is afgesloten, is struisvogelpolitiek. Mensensmokkelaars hebben de migratieroutes over de Middellandse Zee herhaaldelijk verlegd. Na de Turkije-deal is het 'probleem' opnieuw verplaatst en stijgt het aantal doden vooral op zeeroutes richting Italië. De EU stelt dat ze vluchtelingen vaker 'redt', maar deze aanpak zet cynisch genoeg in op humanitair spektakel zonder de humaniteit van haar eigen beleid te betwisten.

EU-migratiebeheer is verworden tot de gedachte dat, als we maar aan de knoppen van grensbewaking, 'opvang in de eigen regio' en ontwikkelingshulp draaien, we alles onder controle kunnen krijgen. Daarmee suggereert de EU dat de oplossing goeddeels buiten de EU ligt. De oplossing moet echter worden gezocht in een langetermijnvisie op arbeidsmigratie naar en in de EU, in handhaving en internationalisering van de mensenrechten en in ontwikkelingssamenwerking die niet eenzijdig in dienst staat van terrorismebestrijding en het terugdringen van migratie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden