Commentaar

Migratie kan Europa splijten, maar is tegelijkertijd een nieuwe drijfveer voor samenwerking

Een jongen in de buurt van vluchtelingenkamp Moria op Lesbos, Griekenland. 'De modderige uitzichtloosheid op Lesbos gaat alle lidstaten aan.'Beeld AFP

Het ongemak blijft in het debat over migratie, werd afgelopen week duidelijk tijdens de Algemene Beschouwingen. VVD en CDA drongen bij de regering aan op meer onderzoek naar bevolkingsgroei en immigratie. 

Het debat bleef maar net in de rails. Het blijkt lastig praten over migratie zonder dat het meteen gaat over de islam of over de vraag wanneer Nederland ‘vol’ is.

Toch moeten we dit debat voeren, net zoals we praten over de toekomst van onze energievoorziening of het onderwijs. Op basis van cijfers en meer onderzoek dan tot nu toe is gedaan. Want uit verkenningen van diverse planbureaus blijkt dat we een keus hebben. 

Kleine verschuivingen in de migratie hebben op de lange termijn grote effecten voor de bevolkingsomvang. Ondanks de onvoorspelbaarheid van oorlogen en ellende elders, is immigratie niet iets wat ons hoeft te overkomen. Dat betoogt ook essayist en hoogleraar Paul Scheffer vandaag in deze krant. Juist liberale democraten moeten in dit debat hun stem laten horen, anders worden ze overstemd door populisten.

Buitengrenzen

Daarbij hebben we Europa hard nodig. We delen de buitengrenzen, en wat de ene lidstaat als oplossing ziet, is voor de ander een groot probleem. Ook hier geven meer cijfers sturing aan het debat, zo liet de Bulgaarse politicoloog Ivan Krastev zien in een interview deze week. 

Terwijl er in Oost-Europa nieuwe hekken worden neergezet voor Syriërs en Afghanen, trekken de werknemers naar het westen en vullen Oekraïners hun lege plekken op. Alleen in Polen zijn er al anderhalf miljoen Oekraïense gastarbeiders. Die kant wordt zelden belicht.

Krastev gaf ook inzicht in een belangrijk verschil van benadering tussen oost en west: Oost-Europese landen geven een zwaarder gewicht aan hun - historisch gezien nog jonge - soevereiniteit. Waar de immigratiepolitiek in Duitsland en ook Nederland vaak op een lijn zit met ‘Brussel’, of zelfs de Europese koers dicteert ( “Wir schaffen das”), ligt voor deze landen de zeggenschap over grenzen uiterst gevoelig. Daar wordt soms te gemakkelijk over heen gekeken in Brussel, het onbehagen gebagatelliseerd.

Migratie kan Europa splijten, maar het is tegelijkertijd een nieuwe drijfveer voor samenwerking. Alleen komen we er niet uit. Dat geldt voor de arbeidsmigranten én voor vluchtelingen. Eerdere pogingen tot verdeelquota en afspraken om kwetsbare vluchtelingen uit de conflictregio op te halen, waren te beperkt en daarom niet realistisch. De modderige uitzichtloosheid op Lesbos gaat alle lidstaten aan. De uitdaging is deze: zonder verwijten en jij-bakken duidelijke afspraken maken wie we toelaten en onder welke voorwaarden, voor korte dan wel langere tijd.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden