‘Mietjes’ moeten op Chinese tv het veld ruimen voor stoere macho’s

Acteur en zanger Kris Wu was in januari bij een modeshow van Luis Vuitton in Parijs. Beeld Hollandse Hoogte

Terwijl androgyne mannen steeds populairder zijn in de Chinese popcultuur en de feminiene man oprukt in het dagelijks leven, legt de staat hen op tv aan banden. Alleen sterke mannen kunnen China vooruit helpen.

Blonde haren, gestifte lippen en witgepoederde gezichten: de jonge dansers in ‘Youth Effort’, een talentenjacht op de Chinese televisie, voldoen perfect aan de laatste mannenmode. Althans, dat deden ze, tot het populaire programma eind februari onverwacht werd stilgelegd. Toen de tv-show onlangs hervat werd, bleken de dansers ineens een stuk minder trendy: hun blonde haren waren digitaal zwart ingekleurd.

Youth Effort is niet het enige Chinese tv-programma dat de afgelopen maanden esthetische ingrepen onderging. Begin dit jaar werden in verschillende series op webzender iQiyi de oorringen van mannelijke acteurs geblurd, en op een tv-zender in de provincie Hunan werd een presentator met groen-roze paardenstaart geweerd. Het lijkt er steeds meer op dat de Chinese censuurpolitie een nieuw doelwit heeft: opgesmukte, feminien ogende mannen.

Klein, vers vlees

Daarmee gaat de censuur regelrecht tegen de tijdgeest in, want androgyne mannen zijn steeds populairder in de Chinese popcultuur. Was een mannelijke tv-ster in China een tiental jaar geleden meestal een stoere macho, een kungfumeester als Jackie Chan of actieheld als Chow Yun-Fat, de nieuwe idolen zijn vaak tengere, fijngevoelige jongens. Ook in het dagelijks leven is de feminiene man in opkomst. De verkoop van make-up voor mannen steeg in vijf jaar tijd met 44 procent.

Die xiaoxianrou – letterlijk: klein, vers vlees – komen uit Zuid-Korea en Japan overgewaaid, maar zijn ook beïnvloed door westerse ideeën over genderdiversiteit en lhbt-rechten. “Jonge Chinezen pikken die ideeën op uit internationale media”, zegt Derek Hird, sinoloog aan de Universiteit van Lancaster, gespecialiseerd in genderstudies. “Maar het is ook een commercieel fenomeen. Die zachtaardige jongens spreken vooral tienermeisjes aan, een groep met steeds meer koopkracht.”

Westerse decadentie

Die androgyne mannen zijn niet naar de zin van de Communistische Partij. Die legt onder leiding van president en partijvoorzitter Xi Jinping steeds meer nadruk op traditionele familiewaarden en sterke, patriottische mannen, in een soort mix van confucianisme, socialisme en nationalisme. Mannen met oorringen, gekleurd haar of make-up worden als een teken van zwakte gezien, of van westerse decadentie. Onwenselijk dus in een steeds assertievere Chinese staat.

“Er lijkt in China nog steeds een angst aanwezig rond mannen die niet beantwoorden aan het dominante idee van mannelijkheid”, zegt Hird. “Die angst dateert van het begin van de twintigste eeuw, toen China politiek erg zwak was en niet in staat was zijn grenzen te verdedigen. Toen is het idee ontstaan dat China zo achterop was geraakt doordat er iets schortte aan de kwaliteit van zijn mannen. Die angst lijkt nog altijd voort te leven.”

In ongenade

Het is niet duidelijk of de Nationale Radio en Televisie Administratie, die bepaalt wat op de Chinese buis mag worden getoond, een expliciete instructie tegen xiaoxianrou heeft uitgevaardigd. Chinese censuurrichtlijnen kunnen schriftelijk worden gegeven, maar ook mondeling, en worden vaak opzettelijk vaag geformuleerd. Zo bestaat er een verbod op ‘vulgaire inhoud’, maar is het onduidelijk wat daar precies onder valt. Recent bleken tatoeages en regenboogvlaggen taboe geworden.

Nu verschillende tv-zenders mannen met gekleurde haren en oorringen aanpakken, lijkt het er sterk op dat ook die in ongenade zijn gevallen. Bovendien veroordeelde staatspersbureau Xinhua de vele ‘mietjes’ in de media eind vorig jaar in een fel commentaar. “We mogen de invloed van deze ziekelijke cultuur niet onderschatten”, schreef de auteur. “Om (jongeren) te helpen onze natie weer te doen bloeien, moeten we hen afschermen van deze ongewenste cultuur.”

Zanger Lu Han bij een show van L’Oréal. Beeld Getty Images

Of de censuur van genderdiversiteit ook een weerslag heeft op de Chinese samenleving, is zeer de vraag. Op sociale media kwam veel kritiek op de ingrepen, en maatschappelijk lijken metroseksuele mannen redelijk aanvaard. “Ik kan me voorstellen dat sommige mensen bezorgd zijn”, zegt Feng Yuan, medeoprichter van de ngo Equality, die opkomt voor gendergelijkheid. “Maar de meeste jonge mensen geven geen zier om propaganda. Die houden gewoon vast aan wat ze zelf willen.”

“In China hebben media niet dezelfde relatie met de samenleving als in andere landen”, zegt Cao Peixin, professor aan de Communicatie Universiteit in Peking. “Chinese media moeten het publiek opvoeden en bepaalde waarden uitdragen. Maar dat betekent niet dat ze de macht hebben om het gedrag van mensen te veranderen. Integendeel, de Chinese samenleving is steeds meer open en divers aan het worden. De media staan steeds verder af van de werkelijkheid.”

Stoere man past niet in Chinese traditie

Traditionele familiewaarden en sterke mannen, dat is het beeld dat de Chinese media moeten uitdragen. Maar zo traditioneel Chinees is die sterke machoman helemaal niet. Historisch gezien waren er in China twee mannelijke ideaalbeelden: de krijger (wu) en de geleerde (wen). Die laatste was fragiel, bleek en gevoelig – eigenschappen die in het Westen voor vrouwen werden voorbehouden, maar in het keizerlijke China ook aantrekkelijk werden gevonden in een man.

Het stereotiepe onderscheid tussen stoere mannen en zachtaardige vrouwen werd halverwege de negentiende eeuw vanuit het Westen in China geïmporteerd, toen verschillende Europese landen delen van China bezetten. Ook homoseksuele relaties, lange tijd redelijk aanvaard in China, werden vanaf toen verworpen. De terugkeer naar de ‘traditionele’ genderrollen, deels vanuit een aversie voor westerse invloeden, is dus eigenlijk een terugkeer naar een eerdere westerse invloed.

Lees ook: 

Zorgen over Chinese ‘behandelingen’ voor homoseksualiteit

Homo- en biseksuelen worden in China ‘genezen’ met traumatische therapie. Dat moet snel anders, zegt Human Rights Watch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden