Midden-Nederland importeert water

Van onze correspondent LELYSTAD - Flevoland gaat de komende jaren veel meer grondwater winnen om het vervolgens te vervoeren naar Utrecht en Gelderland. Daar wordt het gezuiverd tot drinkwater. De smaak van het drinkwater blijft volgens de waterleidingbedrijven hetzelfde.

De opmerkelijke operatie is nodig om de verdroging van de bodem in Utrecht en Gelderland tegen te gaan. Het is de eerste keer in Nederland dat waterleidingbedrijven besluiten vanwege natuurbehoud op zo'n grote schaal de waterstroom te verleggen. In Flevoland kan het winnen van grondwater ook nadelige gevolgen hebben, maar die zijn volgens gedeputeerde D. van Hemmen “zodanig beperkt dat het heel sterk opweegt tegen de positieve balans voor Utrecht en Gelderland”.

De natuur in de Utrechtse Heuvelrug en de zuidelijke Veluwezoom heeft veel te lijden. De drie provincies en hun waterleidingbedrijven en waterschappen ondertekenden gisteren in Lelystad een intentieverklaring om de verdroging aan te pakken.

Flevoland beschikt als enige provincie over grondwater-reserves die ze zelf niet nodig heeft. Het grondwater is bovendien van zeer goede kwaliteit. De Flevolandse waterleidingmaatschappij (FWM) pompt op twee punten in zuidelijk Flevoland negen miljoen kubieke meter extra grondwater op, bovenop de zestien miljoen kuub voor eigen gebruik. Het ongezuiverde 'ruwe' water gaat via een aparte, nieuw aan te leggen transportleiding naar twee zuiveringsstations bij Nijkerk en Amersfoort.

De consument zal niet proeven waar het drinkwater vandaan komt, omdat het grondwater in Flevoland uit dezelfde grondlagen wordt opgepompt. De 'export' betreft zo'n 5 procent van de jaarlijkse behoefte van Utrecht en Gelderland. Als het moet, kan de FWM meer leveren, tot 40 miljoen kubieke meter per jaar. Van Hemmen: “Je kunt hier vrij ver gaan voordat veel schade ontstaat.”

Of het drinkwater duurder wordt, is nog onduidelijk. De FWM wil een “kostendekkende” prijs hebben, maar hoeft er verder niet wijzer van te worden. “Het gaat niet aan om de burgers in Utrecht of Gelderland hiervoor de rekening te laten betalen”, aldus gedupteerde Van Hemmen.

In het algemeen wordt drinkwater wel duurder, tot het jaar 2015 met zo'n negen cent per duizend liter. De overheid wil de grondwaterwinning na 2000 beperken om verdere verdroging van de bodem tegen te gaan. Alternatieve methoden zoals oeverinfiltratie en het winnen van oppervlaktewater zijn beschikbaar, maar ook duurder. De waterleidingbedrijven bestrijden overigens dat grondwaterwinning de boosdoener van verdroging is. De oorzaak ligt eerder bij de waterhuishouding in Nederland: uit angst voor 'natte voeten' water opvangen en naar de Noordzee afvoeren.

Boeren en tuinders in Flevoland hebben bedenkingen bij de export van grondwater. De provincie verbiedt hen om grondwater uit het zogeheten derde watervoerende pakket (de hoogste kwaliteit) op te pompen om koeien te drenken en het land te beregenen. Volgens een woordvoerder van de FLTO “begrijpen boeren niet dat ze nu de kraan moeten openzetten om via een omweg hetzelfde te krijgen wat ze jarenlang hebben opgepompt”. Het zou bovendien maar om betrekkelijk kleine hoeveelheden water gaan. De FLTO probeert alsnog van de provincie toestemming te krijgen, maar de kans is gering nu het water exportproduct wordt. Flevoland zal wel boeren schadeloos stellen die last hebben van de extra grondwaterwinning.

Verdroging van de bodem is op meer manieren tegen te gaan, blijkt uit het gisteren afgeronde project 'Goed water centraal'. Het effect van lokale en regionale maatregelen op alle bijna vierhonderd verdroogde natuurgebieden in Midden-Nederland is onderzocht. Minder ontwateren en afwateren en verhogen van het peil in watergangen blijken plaatselijk goed te werken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden