Midden in het kwade licht

Het liep tegen vijven in de ochtend, de schemering moest nog aanbreken, en ik had nog geen oog dicht gegaan. Het tweede debat was voorbij en ik worstelde met wat ik daarnet had gezien.

Het is alweer een paar nachten geleden; er zijn intussen krantencommentaren en verslagen over verschenen en er is nog één debat te gaan. Maar dit tweede, dat was blijven hangen.

Hoe heeft het in de Amerikaanse politiek zover kunnen komen? Is het wel alleen de Amerikaanse politiek? Of is dit de democratie van de 21ste eeuw: rauw, leugenachtig, een kooigevecht met joelende aanhang? Handschoenen uit.

'Er bestaat bij een mannelijke onderstroom een behoefte aan barbaars gedrag.' Dit commentaar van een criminoloog ging over hedendaagse hooligans en hun vuistgevechten.

Mannelijke onderstroom.

Maar het was niet alleen Trump. Ook Clinton kwam besmeurd en met gebroken nagels uit de ring.

Wat zich in die nacht had voltrokken, leek op een demasqué. Na afloop kwam ik op de gedachte dat hypocrisie - het voorwenden of veinzen van geloof, moraal of deugden - misschien een groter goed is dan je zou denken. Beleefdheid ten opzichte van je vijand is hypocriet misschien, maar ook gewoon beschaafd.

Beide presidentskandidaten hadden in de campagne ontmaskeringen beleefd, die iets van doen hadden met de extreme uitlichting waaraan ze in het digitale tijdperk waren blootgesteld. Zwakkere of kwadere kanten van jezelf maskeren, dat wordt steeds lastiger.

Hillary Clinton moest, na een onthulling in de krant, duizenden van haar persoonlijke e-mails wissen en duizenden andere vrijgeven na omstreden gebruik van een privéserver; Trump moest ontdekken dat zijn platvloerse seksistische uitspraken, gedaan in een rijdende bus, op tape waren vastgelegd en aan de buitenwereld prijsgegeven. Ook een oude aangifte uit 1995, waaruit kon worden afgeleid dat hij al jaren geen inkomstenbelasting betaalde, kwam via de krant naar buiten.

In het tweede debat werd de ontmaskering voortgezet, begeleid door zeventien miljoen tweets, maar in een nevel van leugens en halve waarheden, waarin door Trump ook Bill Clintons seksuele misdragingen werden opgevoerd, terwijl geen spier op Hillary's gezicht vertrok.

Nadat ze had teruggeslagen met verwijzingen naar Donald Trumps slechte karakter, haalde Trump uit naar al het kwaad in het hart van zijn opponent. Ze keken beiden recht in elkaars binnenste. Borende gammastralen.

Veelzeggend vond ik de internetvraag - aan Clinton - naar haar dubbele standaard in de politiek, een vraag die voortkwam uit alweer een onthulling; namelijk via Wikileaks geopenbaarde toespraken die Clinton in besloten kring hield; ze zou privé andere opvattingen hebben dan in het openbaar. Kan een politicus twee gezichten hebben, luidde de vraag.

Clinton begon toen over een film van Spielberg over Abraham Lincoln, en hoe meesterlijk Lincoln partijen met verschillende argumenten bewerkte, om vervolgens uit te halen naar WikiLeaks en de hackende Russen, die haar in een kwaad daglicht stelden.

Ja, dat licht.

Dat kwade licht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden