Middeleeuwse vaklui lazen de Bijbel al in hun eigen taal

Foto © Thinkstock

Het populaire beeld dat de gewone man pas sinds de Reformatie zelf de Bijbel leest klopt niet. Vooral in de steden werd er in de Middeleeuwen al volop in de volkstaal uit gelezen. Zelfs timmermannen en kleermakers hadden vaak de Bijbel in huis.

Dat blijkt uit de eerste resultaten van grootschalig historisch onderzoek door de Rijksuniversiteit Groningen naar de verspreiding van Bijbels vóór de Reformatie. Mediëviste Sabrina Corbellini, coördinator van het onderzoek, verwacht dat de bevindingen aanpassingen van de geschiedenisboeken nodig maken.

"Het dominante beeld is nog steeds dat het leken voor de Reformatie verboden was zelf de Bijbel te lezen. Dat is niet zo. Vaak was het gewoon toegestaan", zegt Corbellini. "Het gebruik van vertalingen is zeker geen protestantse uitvinding."

De onderzoekers uit Groningen zochten 2,5 jaar lang in bibliotheken in Nederland, Vlaanderen, Frankrijk en Italië om in kaart te brengen wie in de Middeleeuwen Bijbels in huis had. "Het was echt een stedelijk fenomeen. Daar waren steeds meer ambachtslieden en een elite die kon lezen en schrijven, alleen deden ze dat niet in het Latijn."

Volgens Corbellini is de verouderde opvatting de geschiedenisboeken ingeslopen doordat veel onderzoekers leunen op protestantse kerkelijke bronnen. Zo is kerkhervormer Maarten Luther volgens haar de bedenker van de mythe dat de rooms-katholieke kerk het lezen van de Bijbel verbood. Deze propaganda, zegt Corbellini, is overgenomen door zijn volgelingen. "Door zich af te zetten tegen het verleden (de 'donkere Middeleeuwen'), probeerden de protestanten hun identiteit als 'bijbelbevrijders' te creëren."

Pas halverwege de zestiende eeuw besloot Rome dat de Bijbel enkel in het Latijn gelezen mocht worden.

Lees ook Religie & filosofie: Al voor Luther las iedereen de Bijbel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden