Midas Dekkers: Tijd dat schrijvers het dier ontdekken

Onder het motto ’Tsjielp, tsjielp’ gaat op 11 maart de 74ste Boekenweek van start. In kinderboeken spelen dieren vaak de hoofdrol, maar hoe zit dat met de literatuur voor volwassenen?

„Dieren in de literatuur? Die vind je alleen in kinderboeken, of anders in kookboeken: varkens met een appeltje in hun bek.”

Midas Dekkers is verguld over het thema ’Tsjielp, tsjielp – de literaire zoo’. Het is hoog nodig, vindt hij, dat schrijvers het dier gaan ontdekken. „Tien miljoen diersoorten bestaan er en we schrijven alleen over die ene soort: de mens!” Een misverstand dat onder schrijvers leeft, meent Dekkrs, is dat je gedrag psychologisch moet duiden. „Gedrag moet je verklaren. Evolutionair verklaren. Ons verleden ligt in de dierentuin! Freud is een stripfiguur!”

Deze polemische woorden mocht Dekkers, auteur van het Boekenweekessay, gisteren via een groot scherm het zaaltje inslingeren, waar de plannen voor de komende Boekenweek werden onthuld. In persoon was de schrijver niet aanwezig: wegens het Darwinjaar bevindt hij zich aan het andere eind van de wereld. Wel present was de auteur van het Boekenweekgeschenk, Tim Krabbé. Hij houdt zich ver van het thema: ’Een tafel vol vlinders’ gaat over een vader-zoonverhouding. Voor een Boekenweekgeschenk is zo’n vrije taakopvatting gebruikelijk. Interesseren Nederlandse schrijvers zich echt niet voor dieren?

Wat huisdieren betreft valt dat reuze mee. W.F. Hermans, Renate Rubinstein, Rudy Kousbroek en Remco Campert hebben getuigd van hun liefde voor katten. Jan Siebelink schreef een boek over zijn hond Tikker en de hond van Koos van Zomeren, Rekel, figureert prominent in zijn verhalen. Hij probeert zich, zo liet hij gisteren weten ’voor te stellen hoe het dier het leven ervaart’. En dat lijkt precies op wat Midas Dekkers van de schrijver verwacht.

Opvallend veel schrijvers hebben zich ook ingezet voor het gekooide en geknechte dier: wijlen Jan Wolkers, Maarten ’t Hart, Mensje van Keulen, om er maar een paar te noemen. En dan beschikt Nederland ook nog over gerenommeerde biologen met een mooie pen, zoals Dick Hillenius (wiens werk wordt heruitgegeven), Frans de Waal en Tijs Goldschmidt. Zo dieronvriendelijk zijn onze schrijvers dus niet, al zijn ze van divers pluimage. Dat wetenschappers, dichters, actievoerders en romanciers zich van 11 tot 21 maart allen zullen buigen over het dier, kan leiden tot aardige vormen van kruisbestuiving. Dat zie je alleen al aan het thema ’Tsjielp, tsjielp’, ontleend aan het gedicht van Jan Hanlo: ’De mus’. Vorige week nog de meest geziene vogel binnen de bebouwde kom, maar volgens de Vogelbescherming een bedreigde soort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden