Microtonen en sereenheid

AMSTERDAM - De Griekse mythologie verhaalt van een gevecht tussen twee muzikanten. De uit het oosten afkomstige Marsyas, virtuoos bespeler van de eolus, had de euvele moed de Griek Apollo, goddelijk bespeler van de lyra, tot een muzikaal tweegevecht uit te dagen. De strijd op leven en dood, die hierdoor ontstond, moest de vermetele sterveling Marsyas met de dood bekopen.

Niet voor niets stond een compositie met dit onderwerp aan de aanvang van het programma, waarmee het nieuw gevormde ensemble 'The Interval Chamber' zich afgelopen donderdagavond muzikaal in de Amsterdamse IJsbreker presenteerde. In dit verhaal weerspiegelt zich namelijk veel van de thematiek waarop dit ensemble zich wil gaan toeleggen: de confrontatie van verschillende culturen, met name van oosterse en westerse, de aandacht voor de bronnen van de muziek als uitgangspunt voor komende ontwikkelingen en de eeuwige tegenstelling van dionysische en apollinische aspecten in de kunst.

Concreet houdt dit vooral in, dat deze groep musici een bijzondere affiniteit aan de dag legt met betrekking tot het gebruik van andere toonafstanden dan de in onze muziek gebruikelijke. Van de antieke Griekse muziek weten we niet veel, maar wèl dat de diverse toonschalen, juist door heel kleine interval-verschillen, totaal verschillende luister-ervaringen teweeg brachten. Het leren beheersen van deze micro-intervallen op de verschillende instrumenten is echter bepaald geen sinecure. Het vergt heel veel extra studie en inzet om de vaak vergaande wensen van componisten adequaat te honoreren. The Interval Chamber - met gerenommeerde Nederlandse musici als Ernest Rombout en Jos Zwanenburg - doet dit vooralsnog met groot enthousiasme en persoonlijke inzet.

Toch ligt juist de aanwezigheid van buitenlanders in Amsterdam ten grondslag aan dit nieuwe initiatief: dirigent en slagwerker Joèe Vicente en vooral componist Rafael Reina -beiden Spanjaarden, maar de laatste werd geboren in Guinee - zijn geïnteresseerd in de invloed van de niet-Westerse klassieke muziek op de hedendaagse. Bij gelegenheid van uitvoering van werk van Reina ontmoetten de toekomstige leden van de Interval Chamber elkaar dan ook.

Donderdagavond bleek uit de première van zijn 'Drag on ...Claustrophobia' hoe interesse voor Afrikaanse en Indiase muziek zich in zijn werk vertalen. Als illustratie van de door de Interval Chamber voorgestane ideeën was het dan ook het beste en meestbelovende voorbeeld van de avond. Meeslepender in ieder geval dan 'Lament: Autumn Wind' van de Chinees Tan Dun, dat te vrijblijvend en ook te folkloristisch uitpakte.

Het sobere strijktrio van Giacinto Scelsi maakte het programma interessant, omdat het een typisch Westerse en apollinische oplossing van het probleem van de kleine intervallen geeft: weinig tonen, eindeloos gevarieerd en met microtonen omspeeld, laten uiteindelijk een indruk van serene schoonheid op het trommelvlies achter. De drie strijkers vormden een mooi contrast na de 'dionysische', elektronisch versterkte hobo van Ernest Rombout. Samen met José Vicente leverde hij een virtuoze strijd om het bestaan in de 'Marsyapollonomachia' van James Wood, waarmee het ensemble als het ware zijn piketpaaltjes sloeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden