Microlab reist door de darm

Een pil die razendsnel je lichaam screent op kanker en je waarschuwt wanneer je als de bliksem je huisarts moet consulteren. In 2030 is dit mogelijk ,verwacht hoogleraar nanotechnologie Albert van den Berg. De professor ontving in 2009 de Spinozapremie voor zijn onderzoek, dat een eind moet maken aan akelige onderzoeken waarmee nu preventief naar darmkanker wordt gezocht: coloscopie, onderzoek met een slang via de anus.

Het is niet het medicijn tegen kanker maar wel een flinke stap vooruit in de behandeling ervan: treft de pil iets aan in het lichaam dat niet pluis is, dan ben je in ieder geval in een zeer pril stadium op de hoogte en kun je behandelen zonder dat de kanker enorm is uitgezaaid. Volgens Van den Berg screent de pil het lijf niet alleen op darmkanker, maar op de meeste soorten van kanker.

De pil neemt vloeistof uit de darm op en filtert het specifieke kanker-DNA eruit in een microlab; een lab-on-a-chip. Het DNA hecht zich aan nanodraadjes. Dit veroorzaakt een elektrisch signaal dat in de vorm van een sms met de diagnose naar een mobiele telefoon wordt gestuurd. Revolutie, want er is al wel een camerapil die opnames maakt binnen de darmen, 'maar die doet verder geen analyse', weet de hoogleraar, verbonden aan de Universiteit van Twente.

"De camerapil kan niet zien of een poliep goed- of kwaadaardig is. Daar moet een monster voor worden genomen. De nanopil neemt zelf monsters terwijl die door je darmen reist, en analyseert ter plekke." Het is niet zo dat iedere willekeurige Nederlander de complexe medische data uit kan lezen; hij krijgt bij slecht nieuws simpelweg de waarschuwing naar de huisarts te gaan. Die kan wel chocolade maken van de volledige medische informatie die de pil heeft verzameld.

De nanopil is een algemene screeningsmethode die vijftig procent van alle kanker weet te detecteren. "De pil meet bijvoorbeeld tien keer", legt Van den Berg uit. Wanneer er dan ergens foutief DNA is gemeten, is er wellicht iets aan de hand.

Het is aan een arts om dat verder te onderzoeken. Nu is de aanbeveling dat iedereen boven de vijftig een darmonderzoek ondergaat - logistiek bijna niet te doen. Daarbij is het een pijnlijk onderzoek dat je liever niet voor niets wil ondergaan. Als coloscopie als bevolkingsonderzoek toegepast zou worden, dan zou bij meer dan 95 procent van de mensen niets aan de hand blijken. Met de analyse van de nanopil, selecteer je de mensen met een risico."

Wanneer de pil op de markt komt, is lastig te zeggen. Van den Berg: "Dat hangt af van zaken waarop wij geen invloed hebben. Als er voldoende financiering voor onderzoek is, ben ik er zeker van dat de pil in 2030 technisch en wetenschappelijk is gerealiseerd. Of de verzekering het betaalt of niet en of de pil door patiënten ethisch geaccepteerd wordt, is niet te voorspellen."

De uitvinding

Nanopil

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden