REPORTAGE

Michael P. maakte Den Dolder bang - nu wil het dorp de angst voorbij

Vrijwilligster Wandrina van Voorst (links) plaatst stoelen in filmhuis Den Dollywood, dat zich bevindt op het terrein van de psychiatrische kliniek.

Na de schok van de moord op Anne Faber, probeert Den Dolder het veiligheidsgevoel onder dorpsbewoners te herstellen. Met een restaurant en een bioscoop.

De inwoners van Den Dolder waren nooit bang voor de patiënten van de psychiatrische klinieken die het dorpje in de gemeente Zeist telde. Ze waren misschien raar, maar ze hoorden erbij, zoals de klinieken ook bij het dorp hoorden en voor werkgelegenheid zorgden. 

Na de moord op de 25-jarige Anne Faber veranderde dat. De patiënten (of 'cliënten') werden nu niet langer alleen gezien als raar, ze waren nu ook eng.

Als zij rondhingen op het station van Den Dolder voelden bewoners zich niet op hun gemak. Dat rondhangen moet vanaf vandaag minder worden. In de leegstaande stationskiosk opent een nieuw restaurant zijn deuren: 'De bijzondere eetfabriek'. De drukte en sociale controle die een restaurant met zich meebrengt, moet het rondhangen verminderen en daardoor de Doldenaren hun gevoel van veiligheid teruggeven.

Grote boog

Henny Kesler werkt als buurtcoach bij Fivoor, voorheen Aventurijn. Dit is de instelling waar verdachte Michael P. verbleef, maar waar ook 'gewone' patiënten wonen. Kesler is het eerste aanspreekpunt voor de buurt. Als patiënten dealen, wordt hij gebeld. Dat gebeurt ook bij winkeldiefstal of als mensen zich misdragen. Het is zijn taak om de boel rustig te houden, te de-escaleren. Dat kan hij ook, want hij kent iedereen.

Op het pleintje voor de Albert Heijn staat een boom met rondom een bankje. Patiënten zitten daar graag of hangen er rond, zegt Kesler. Vroeger maalden de dorpsbewoners daar niet om. Maar nu ziet hij dat ze met een grote boog om dat bankje heenlopen.

Zelf heeft hij het ook te verduren gehad, in de eerste periode na Fabers dood. "Ik werd soms uit het niets uitgescholden, alsof het mijn schuld was. Ik moest dan rustig blijven natuurlijk, maar het voelde wel oneerlijk." Mensen vroegen hem ook vaak hoe het kon dat ze niet wisten dat criminelen zoals Michael P. in de kliniek woonden. "Maar ja, ik weet ook niet hoe het komt dat zij dat niet wisten."

Dit soort informatie was niet geheim gehouden, maar evenmin aan de grote klok gehangen. De burgemeester van Zeist, Koos Janssen, begrijpt dat Doldenaren zich in de steek gelaten voelden. De communicatie tussen instellingen, gemeente, politie en dorpsbewoners móest beter. Janssen: "Dat is niet alleen in het belang van het dorp, maar ook van de patiënten zelf. Anders bestaat ten onrechte het beeld dat ze allemáál gevaarlijk zijn. Er valt nog een wereld te winnen."

Op slag verliefd

Eerder verzocht Janssen de Onderzoeksraad voor de Veiligheid zich te buigen over de veiligheidsaspecten van de reïntegratie van tbs'ers als Michael P. Dat onderzoek loopt nog. De gemeente spande zich in om zo veel mogelijk betrokkenen bij elkaar te brengen. Buurtbijeenkomst na buurtbijeenkomst werd gehouden. Als mensen elkaar maar kenden, als ze maar wisten wie ze met vragen konden bellen, waren ze geen vreemden en vijanden meer van elkaar, was de gedachte.

Daarnaast wilde ggz-instelling Altrecht, eigenaar van de gebouwen van de psychiatrische instellingen in Den Dolder, iets doen aan de leegstand, die bewoners nu zo'n onveilig gevoel geeft. Die leegstand neemt al jaren toe omdat patiënten minder vaak in een aparte instelling verblijven en vaker in een gewone woonwijk. Daarom werden Doldenaren uitgenodigd te komen kijken op het terrein dat een groot deel van het dorp beslaat. Zij werden op slag verliefd op de voormalige collegezaal in een monumentaal pand.

Zo zag filmhuis Den Dollywood het levenslicht, vertelt Wandrina van Voorst, een van de dertig vrijwilligers. Sindsdien worden er met regelmaat tegen een schappelijke prijs films vertoond, soms met wel vijftig bezoekers die zich dus allemaal vanuit het dorp op het Altrecht-terrein wagen. Van Voorst: "Ik vind het leuk om met anderen uit het dorp iets moois te doen voor het dorp."

Buurtcoach Kesler vindt het eveneens mooi. Of ook de Bijzondere Eetfabriek zal leiden tot een grotere veiligheidsbeleving, moet hij nog zien. "Ik denk juist dat wij meer meldingen krijgen, juist omdat er straks meer bewoners rondlopen zijn. Maar dat geeft niet, daar zijn we voor."

Michael P.

Volgende week begint het inhoudelijke deel van het proces tegen Michael P., die wordt verdacht van de moord op Anne Faber. Hij verbleef in een van de Dolderse klinieken, waar hij werd voorbereid op zijn terugkeer naar de maatschappij nadat hij een gevangenisstraf in een zedenzaak had uitgezeten.

Lees ook: Situatie Den Dolder blijkt niet uniek
De problemen waarmee de forensische kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder te kampen heeft, staan niet op zich. Hoogleraar reclassering aan de Vrije Universiteit in Amsterdam Peter van der Laan heeft vanuit de sector genoeg gehoord om daar zeker van te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden