FilmrecensiePunt Uit

Michael Hellgardt wil dood, maar ook nog een keer naar Bach luisteren

Michael Hellgardt in Punt Uit - Schluss aus - Full Stop.

Punt Uit - Schluss aus - Full Stop
Regie: Rosemarie Blank. 
★★★★☆

“Ik wil zo snel mogelijk gedood worden. Ik stop met eten. Punt uit.” ­Michael Hellgardt, een Berlijnse ­architect in Amsterdam, laat er geen gras over groeien. Hellgardt is een tachtiger die pijn heeft en dood wil. ­Samen met zijn levenspartner, documentairemaker Rosemarie Blank (81), heeft hij besloten om zijn laatste levensjaar op film vast te leggen. Het resultaat is een intieme en hartverscheurende getuigenis van een man die zijn levenspijn paart aan een doodswens, maar tegelijk vasthoudt aan het leven. 

Het ene moment staat Hellgardt, die reuma in een vergevorderd stadium heeft, gedecideerd de huisarts te woord. Het moet nu gebeuren. Laat die euthansasiearts maar ­komen. Het volgende moment weet hij het, overvallen door angst, niet zo zeker meer. Hellgardt wil nog één keer naar Bach luisteren, nog één keer naar het Italiaanse Palazzone reizen. En zo wordt de dodelijke ­injectie toch weer uitgesteld.

Behalve een film over euthanasie en mantelzorg is ‘Punt Uit’ daarmee vooral een film over een existentieel conflict. Het is aangrijpend om van die strubbeling getuige te zijn. Het verlangen naar de dood en het leven houden elkaar in evenwicht.

Open en eerlijk filmt Rosemarie Blank haar levensgezel in de intimiteit van zijn Amsterdamse ­woning. Ze filmt hem als hij naakt en hulpeloos op de grond ligt, en niet meer overeind kan komen. Ze toont zijn oude, verweerde lichaam dat inmiddels vel over been is. Het gekmakende oorsuizen is nagebootst op de geluidsband, waardoor je hoort wat Hellgardt bedoelt als hij het over ‘het gebrul in m’n kop’ heeft.

Een gast van gene zijde

Blank gaat bewonderenswaardig subtiel te werk. Via een paar oude foto’s en homevideo’s vangen we een glimp op van de man die Hellgardt ooit was. Inmiddels is zijn ­leven tot stilstand gekomen, heel mooi verbeeld door zijn directe omgeving in een soort 17de-eeuwse stillevens te vangen: de stoel waarin hij naar muziek luistert, de tafel waaraan hij eet, het bed waarin hij slaapt.

Punt Uit staat in een prachtige traditie van Nederlandse documentaires waarin afscheid wordt genomen van het leven. Fotograaf en filmer Ed van der Elsken maakte ‘Bye’, het verslag van zijn ziekbed en sterfproces. Johan van der Keuken boog zich in ‘Laatste Woorden’ over zijn stervende zusje. Toen hij zelf ziek werd, richtte hij in ‘De Grote Vakantie’ de camera op zichzelf. En in het al even betoverende ‘Niet Zonder Jou’ filmden Peter en Petra Lataster het oude kunstenaarsechtpaar Ger Lataster en Hermine van Hall in de intimiteit van hun woning en belendende atelier.

In Punt Uit voelt Hellgardt, die in 2018 overleed, zich naar eigen zeggen al een gast van gene zijde. De krankzinnige tinnitus en dagelijkse sleur slopen hem. Toch smikkelt hij van een taartje in het buurtcafé, ­geniet hij van een dagje aan zee en roemt hij het zonlicht dat in de woonkamer valt. Hulde aan Rosemarie Blank die de doodswens en ­levensdrang van haar geliefde zo vrij vastlegt, en ondertussen bergen verzet als mantelzorger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden