Miami / Elke stem telt, vooral in Florida

De ogen van heel Amerika zijn morgen op Florida gericht. Lukt het de staat om vlekkeloze verkiezingen te houden, na alle problemen bij de presidentsverkiezingen van twee jaar geleden? Bij de stembureaus staan alweer rijen, vooral in de stemdistricten met veel zwarte inwoners.

door Frank Kools

,,Ik dacht slim te zijn en vroeg te gaan stemmen en de lange rijen op 5 november te vermijden'', lacht een jonge vrouw. ,,Sta ik toch nog in de rij.'' Zij is afgelopen vrijdag naar het gerechtsgebouw in Broward-County gegaan. Daar zetelt een van de twintig stemlokalen in Miami die al twee weken lang geopend zijn. Kiezers kunnen er tot en met 5 november stemmen. Na de duizenden klachten van kiezers in 2000 die zeiden weggestuurd te zijn zonder dat ze hadden gestemd, wil Florida nu echt iedereen aan de beurt laten komen.

Veel mensen grijpen die kans aan. Afgelopen vrijdag had in Broward County en Miami-Dade, de twee grootste stemdistricten van Florida, al zo'n veertien procent van de kiezers gestemd. Broward County en Miami-Dade waren de disctricten waar twee jaar geleden de uitslag tot het eind toe fel omstreden was.

Rijen tekenden zich de afgelopen weken alweer af in sommige lokalen. De meeste mensen redeneerden als de eerdergenoemde vrouw en schoven aan. ,,Ik weet zeker dat het op 5 november nog veel erger wordt.'' Maar een man die aan komt lopen en hoort dat het minstens een uur duurt, stuift weer weg: ,,Dat kan toch gewoon niet.''

Sommige mensen stemmen uit gemak. Jeffrey Knight, een zwarte inwoner van Miami-Dade niet. Bij hem speelt de herinnering aan 2000 de hoofdrol. ,,Ik wil gewoon zeker weten dat mijn stem telt. Daarom kom ik nu, zodat ik dinsdag niet weggestuurd kan worden.'' Zoals vele zwarten is hij ervan overtuigd dat de verkiezingen in 2000 met opzet in de war zijn gestuurd door gouverneur Jeb Bush om zijn oudere broer George W. Bush aan het presidentschap te helpen. De Bushes weten goed dat Miami, en vooral zijn zwarte inwoners, in meerderheid Democraat stemmen.

Knight vertrouwt het dan ook maar niets als hij ziet dat de verkiezingen in het voortraject al niet soepel lopen. ,,Ik stem, maar dat betekent niet dat ik zeker weet dat ze deze verkiezing ook niet zullen stelen. Het zou allemaal zo goed moet lopen met die nieuwe stemcomputers die ze hebben gekocht om al die oude ponskaarten te vervangen. Maar daar kan je ook mee knoeien. Toch kon ik niet wegblijven en weer een Bush laten winnen.''

Officieel draait het in deze verkiezingen vooral om het gouverneurschap van Florida. Maar als morgen de rest van Amerika Congres- en gouverneursverkiezingen houdt, speelt in deze staat de nationale politiek en de herinnering aan 2000 de hoofdrol.

De Democraten kondigden al in 2000 aan dat ze dit jaar hun wraak zouden zoeken. ,,We pakken de Bushes één voor éen'', zei onlangs partijvoorzitter Terry McAuliffe. Hij ziet Florida als zijn hoofddoel in deze verkiezingscyclus. ,,Er is niets zo vernietigend voor de president als het verlies van zijn broer in Florida.''

Beide partijen kijken al vooruit naar 2004, wanneer er weer presidentsverkiezingen zijn. Wie het gouverneurshuis bezit in Florida, kan grote invloed uitoefenen op de uitslag in de staat, aldus McAuliffe. Zolang Democraten en Republikeinen elk ongeveer 50 procent van de kiezers trekken, kan Florida weer de doorslag geven. Dat snapt ook president Bush heel goed, die afgelopen zaterdag voor de twaalfde keer dit jaar naar Florida vloog om campagne te voeren voor Jeb, the First Brother.

Florida is Amerika in het klein, want ook hier liggen de politieke verhoudingen aardig vast. Het Noorden waar veel gepensioneerden neergestreken zijn, is zo Republikeins dat het wel de Redneck-Rivièra wordt genoemd. In het midden van Florida hebben ze nog de overhand, maar het Zuiden, waar veel Joden, zwarten en Latino's wonen is weer Democratisch gebied -op de Cubaanse Amerikanen na die Republikein zijn. De twee partijen hebben zo elk ongeveer vijftig procent van de stemmen.

Wat de doorslag geeft is de opkomst. De Republikeinen zijn doorgaans vrij trouwe stembusgangers. Maar de Democraten, en vooral de zwarte bevolking, niet. Als zij thuis blijven of om een andere reden het stemhokje niet halen, zoals in 2000, wint de Republikeinse kandidaat. Bij een hoge zwarte opkomst, maken zij een goede kans.

Dat verklaart waarom de Democraten nu al met argusogen keken naar de lange rijen in sommige stemlokalen in hun kiesdistricten. Is het de voorbode voor een zeer hoge opkomst? Die is hard nodig, want hun kandidaat Bill McBride ligt in de peilingen acht punten achter op Jeb Bush. Maar het gevaar is ook dat hun kiezers zo ontmoedigd raken dat zij morgen niet eens meer de moeite nemen.

In het stemlokaal in het provinciehuis van Miami-Dade wijt men de vertraging vooral aan het te lange stembiljet. Elke kiezer moet op het beeldscherm voor drieëndertig posten een kandidaat aantoetsen. Dan moet hij ook nog op elf referendumteksten 'ja' of 'nee' zeggen. Vraag één, die de doodstraf in de grondwet van Florida wil zetten en het mogelijk maakt ook zestienjarigen te executeren, beslaat alleen een hele pagina. Vraag 10, die erop gericht is in de grondwet vast te leggen dat een zwangere zeug niet in kleine hokken gehouden mag worden, telt maar acht regels.

,,Het is zo simpel'', roept Manuel Silva als hij het stemhokje verlaat. ,,Maar je moet wel je huiswerk doen. Ik heb thuis een uurtje gestudeerd en mijn keuzes al op een spiekbriefje gezet.'' Hij heeft in zeven minuten alle keuzes gemaakt. Maar de vrouw in het hokje naast hem, leest alle vragen en is bijna twintig minuten bezig. ,,De helft van de vragen snapte ik niet.''

Gisteren begonnen de Democraten aan hun slotoffensief. Bussen reden voor bij de zwarte kerken in Zuid-Miami om de gelovigen recht door naar de stembus te rijden, wat weer voor opstoppingen zorgde. Een zwarte vrouw troont alle zwarte jongeren uit haar jeugdhuis met zich mee naar het stemlokaal. ,,Ze moeten gewoon leren dat je hoort te stemmen'', zegt zij. Een jongen sputtert tegen: ,,Ik heb geen zin.'' Maar hij gaat toch in de rij staan.

Tegelijkertijd vlogen de Democraten hun kanonnen in. Oud-president Clinton verscheen zaterdag op het strand van Miami-Beach. Met wuivende palmen en een cruiseboot op de achtergrond, verkondigde hij ,,dat heel Amerika kijkt of die arme jongen die de vorige keer voor het eerst wilde stemmen, maar geen kans kreeg, of de immigrant, die toen wilde stemmen, het toch weer proberen. Als je iemand tegenkomt die vertelt: 'Ik heb geen zin meer omdat het vorige keer zo fout ging', zeg hem dan dat als hij daarom nu niet gaat, zijn stem twee keer gestolen wordt!''

Het enthousiasme voor McBride, die na Clinton spreekt, is veel minder. ,,Hij is gewoon te wit'', legt een zwarte toeschouwer uit. ,,De president begrijpt ons, maar McBride is gewoon een rijke advocaat die de politiek in is gegaan. Maar veel zwarten zullen heus wel op hem stemmen, omdat ze geen andere keus hebben.''

McBride zelf heeft nog met geen woord gerept over 'de gestolen verkiezingen'. Dat laat hij over aan Al Gore, de voormalige vice-president die in 2000 verloor. Gore werd gisterenavond voor het eerst in campagne verwacht in Miami om de 'zwarte woede' verder te voeden.

Buiten het stemlokaal in Miami-Beach klaagt een oudere heer, die zojuist Jeb Bush heeft gestemd, bitter ,,dat de Democraten op schandelijke wijze de rassenkwestie weer uitspelen. Vorige keer was het een chaos, maar niemands stem is toen gestolen. Waarom maken ze van Florida toch een nationale strijd?''

Maar Clothilde Luce vindt dat prima. ,,Ik heb McBride gestemd omdat alle twee de broers Bush gewoon slecht zijn. Ik hoop via de ene een boodschap te sturen naar Washington. Als Jeb dinsdag verliest, zal George W. misschien die hele oorlog tegen Irak nog eens overdenken en eens aandacht aan de economie gaan besteden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden