MH17-proces vindt in Nederland plaats

De cockpit van de Boeing 777 van Malaysia Airlines-vlucht MH17. Beeld AFP

Een toekomstig MH17-proces vindt in Nederland plaats. De landen die samenwerken bij het strafrechtelijk onderzoek – Australië, België, Maleisië, Oekraïne en Nederland – hebben dat besloten.

Volgens een brief van het kabinet is het Openbaar Ministerie als onderzoeksleider inmiddels zo ver gevorderd dat het moet weten waar en volgens welke regels berechting plaatsvindt.

Op een gegeven moment moeten er bijvoorbeeld dagvaardingen de deur uit. Uit eerdere getuigenoproepen valt op te maken dat het OM al ideeën heeft over wie er bijvoorbeeld achter het transport van de raket zat die vlucht MH17 neerhaalde.

Volgens het kabinet heeft een bestaande Nederlandse rechtbank de voorkeur boven een internationaal tribunaal dat de vervolgende landen samen zouden kunnen oprichten. Zo’n tribunaal heeft nog geen rechters, aanklagers of huisvesting. Bovendien zijn er dan onduidelijkheden over de regels van bewijsvoering of rechtshulp van andere landen. In het Nederlandse strafrecht is daar juist veel ervaring mee.

Veto

Een internationaal tribunaal met mandaat van de Verenigde Naties was al geen optie omdat Rusland daar in 2015 in de Veiligheidsraad zijn veto tegen uitsprak. Zo’n tribunaal met VN-mandaat had als voordeel dat landen verplicht zijn mee te werken en verdachten uit te leveren.

Bij een Nederlands strafproces kan het nog lastig worden verdachten daadwerkelijk voor de rechter te krijgen. Het kabinet schrijft dat zowel de Russische als de Oekraïense grondwet de uitlevering van eigen onderdanen verbiedt. 

Oekraïne is wel bereid met Nederland een verdrag te sluiten om dat verbod enigszins te omzeilen. Eventuele Oekraïense verdachten kunnen via een videoverbinding verhoord worden, en zullen na een Nederlandse veroordeling hun straf in een Oekraïense gevangenis uitzitten. 

Met Rusland staan zulke afspraken niet op de agenda. Rusland heeft eerder ook de conclusies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar de toedracht van de vliegramp verworpen. Volgens de OVV is MH17 neergeschoten met een luchtafweerraket vanuit gebied in het oosten van Oekraïne dat destijds onder controle stond van aan Rusland verbonden strijdgroepen.

Nabestaanden van vlucht MH17 reageerden woensdag met tevredenheid. "Het geeft een goed gevoel dat er iets gebeurt, dat de zaak niet op slot zit", zei Evert van Zijtveld, voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17. Van Zijtveld hoopt ook dat er vaart gemaakt wordt. "Een decennialang proces zullen wij nooit accepteren." Bij de Libische aanslag op een vliegtuig boven het Schotse Lockerbie duurde het ruim twaalf jaar voordat de verdachten werden veroordeeld. Pas toen dictator Muammar Gaddafi toenadering tot het Westen zocht, wilde hij hen uitleveren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden