MEXICO

AMECAMECA, MEXICO-STAD - Hij gromt, boert, rookt en spuwt. De vulkaan Popocatepetl, die op zo'n zestig kilometer van Mexico-Stad ligt, is sinds 5 maart actief. El Popo, de Rokende Berg, spuwt witte as en rook uit, en verspreidt op grote schaal zwavel.

Dorpen in de omgeving en delen van de nabijgelegen stad Puebla worden soms bedolven onder het witte stof. De rookpluimen zijn te zien in Mexico-Stad. Vliegtuigen kunnen door het beperkte zicht niet opstijgen. As en zwavel tasten het mechaniek van de toestellen aan.

Vulkanologen sluiten een grote uitbarsting nagenoeg uit. Ze hebben de geschiedenis aan hun zijde. De laatste grote uitbarsting was in 1666 en El Popo heeft nog nooit menselijke slachtoffers gemaakt. Maar voor de zekerheid zijn toch noodmaatregelen getroffen. De deelstaten Mexico, Morelos en Puebla hebben tientallen crisiscentra ingericht. Zo'n duizend autobussen worden achter de hand gehouden om de 400 000 mensen die in het risicogebied wonen zo snel mogelijk naar veiliger oorden te brengen. Tientallen ambulances kunnen onmiddellijk worden ingezet om gewonden te vervoeren.

El Popo is met 5452 meter de op één na hoogste berg van Mexico. Vlak naast hem ligt de Slapende Vrouw (5286 meter), door de Azteken Iztaccíhuatl genoemd. Volgens een legende was de krijger Popo verliefd op Izta. Maar terwijl Popo op oorlogspad was, stierf Izta van verdriet.

De Azteken vereerden beide vulkanen. Nahua-indianen die bij El Popo wonen, doen dat nog steeds. Ze zien de vulkaan als een levend wezen. Ze praten tegen hem. Om El Popo gunstig te stemmen brengen ze hem offers van fruit en ander voedsel.

Op zo'n 30 kilometer van de vulkaan ligt Amecameca, een stadje met 43 000 inwoners. In het centrum van de stad hangt een gele vlag, het signaal van “alerta amarilla.” Als de gele vlag door een rode wordt vervangen, moet iedereen zo snel mogelijk Amecameca verlaten. De oorspronkelijke naam was het stadje was Ameca. Nadat een vijandige Popo tweehonderd jaar geleden grote delen van het dorp had verwoest, verzonnen de toenmalige bewoners bij de herbouw de nieuwe - dubbele - naam.

Op het dorpsplein van Amecameca zegt de 23-jarige Maria Guadelupe zich heel goed te kunnen verplaatsen in de belevingswereld van de Indianen. “Ik geloof ook dat de vulkaan een zekere spirituele betekenis heeft. Misschien wil Popo ons wel waarschuwen. Dat hij zwavel en as uitspuwt, kan een protest zijn tegen de corruptie en het geweld in ons land.”

Een kilometer of tien dichter bij de vulkaan, schudt de 80-jarige Julian Perez ietwat meewarig zijn hoofd. De bewoner van het dorpje San Pedro Nexapa moet een beetje lachen om alle opwinding over El Popo. “Zolang ik leef, verspreidt de vulkaan al as en rook. Er is niets nieuws onder de zon. Maar sinds kort zijn hier wetenschappers en vulkanologen en daardoor is er nu veel belangstelling voor dit verschijnsel. Wees niet bang. Er is niks aan de hand.”

Sommige bewoners in het crisisgebied hebben echter wel degelijk angst. Maar wat er ook gebeurt, ze zullen tot op het laatst op hun eigen stekkie blijven. Menigeen herinnert zich december 1994. De vulkaan roerde zich toen ook en honderden bewoners moesten geëvacueerd worden. Bij terugkomst hadden dieven hun slag geslagen: veel mensen waren bijna al hun bezittingen kwijt. De vrees om hun spullen en dieren te verliezen is bijna nog groter dan de angst voor de lava.

In Mexico is de natuur grillig en elke dag kan zij zich van haar slechtste kant laten zien. Statistisch gezien is de kans op een aardbeving overigens heel wat groter dan op een vulkaanuitbarsting. Zo teisterde elf jaar geleden zware aardschokken Mexico-Stad, wat de dood van 10 000 mensen veroorzaakte.

Om de zoveel tijd herleeft het trauma bij honderdduizenden capitaliños. De afgelopen weken heeft Mexico-Stad weer enkele aardbevingen meegemaakt. De eerste keer is een bijzonder vreemde ervaring.

Het is zaterdagavond, 24 februari, 21.05 uur. Ik lees op mijn gemak een krantje. Plotseling begint alles te schudden en te trillen. Ik zie de twee lampen in mijn woonkamer dansen. Het schilderij aan de muur beweegt heel snel heen en weer en lijkt elk moment naar beneden te kunnnen storten. De werkelijkheid dringt zó langzaam tot me door dat ik geen tijd heb om angst te voelen. Zie ik het allemaal wel goed? Ben ik wellicht dronken? Nee, de tequilafles is nog niet eens ontkurkt.

Achteraf hebben de minutenlange trillingen, maar 18 seconden geduurd. “Achttien seconden van paniek in Districto Federal”, schreef een plaatselijke krant. 5,6 op de schaal van Richter. Zondagochtend volgden nog vele naschokken.

Woensdag 13 maart, 's avonds laat, is het opnieuw raak. Evenals op 24 februari rennen duizenden mensen in paniek de straat op. Kantoren lopen leeg; medewerkers van het Rode Kruis komen mensen te hulp die acute crisisverschijnselen vertonen.

Wijnanda, een Nederlandse vriendin, woont al bijna twintig jaar in Mexico-Stad. Twee data zal ze nooit meer vergeten: 19 en 20 september 1985. In haar flat aan de Avenida Amsterdam voelt ze 's morgens even na zeven uur de eerste trillingen en schokken. Als ze korte tijd later uit haar raam naar buiten kijkt, ziet ze twee flatgebouwen tegen elkaar botsen. “Ik heb nooit eerder zoiets gruwelijks - en tegelijkertijd ook indrukwekkends - meegemaakt.” Ze zegt niet bang te zijn voor een nieuwe aardbeving. “Ik ben op alles voorbereid. Een zaklantaarn ligt op mijn nachtkastje. Een tasje met persoonlijke spullen en de belangrijkste documenten staat klaar.” Voor het geval dat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden