Met zoekende akkoorden die klinken als een gebed neemt Pires afscheid van Nederland

De 73-jarige Portugese meesterpianiste Maria João Pires. Beeld EPA
De 73-jarige Portugese meesterpianiste Maria João Pires.Beeld EPA

Klassiek
Orkest van de Achttiende Eeuw
Mozart, Beethoven
★★★★☆

Liefde op het eerste gezicht was het toen pianiste Maria João Pires in 2011 kennismaakte met het Orkest van de Achttiende Eeuw en de fortepiano. Sindsdien speelt de doorgewinterde Steinway-pianiste regelmatig op historische vleugels. Zo ook in de concerten die zij nu in Nederland met het Orkest van de Achttiende Eeuw geeft. Zij deelt daarin het podium met haar oud-leerling Ashot Khachatourian.

De aankondiging dat Pires en de in het Concertgebouw debuterende Khachatourian fortepiano zouden spelen, riep de verwachting op dat het om een klassiek Weens instrument zou gaan. Maar het begrip 'fortepiano' is rekbaar. Op het podium van het Concertgebouw stond dinsdag een romantische Érard-concertvleugel uit 1837.

Gedreven maar robuuste vertolking

Het orkest was ruim bezet, weliswaar passend bij de omvang van de Grote Zaal, maar te zwaar voor Mozarts 'Haffner'-symfonie. Dit werk kreeg hierdoor een gedreven, maar wel erg robuuste vertolking. Opmerkelijk was hoe het orkest als een groot kamermuziekensemble uitermate gelijk en homogeen musiceerde, ondanks of misschien wel dankzij het feit dat er geen dirigent voor stond te zwaaien. De musici moesten het doen met de beperkte bewegingsmogelijkheden van eerste violist Alexander Janiczek, die zijn taak als concertleider overigens geweldig vervulde, ook in beide pianoconcerten.

Khachatourian bleek een flamboyante pianovirtuoos, die veel drama bracht in Mozarts Twintigste pianoconcert. Zowel zijn nogal romantische speelwijze als de relatief moderne klank van de Érard sloten weinig aan bij Mozarts klankwereld.

Karakter van een gebed

Beethovens Vierde pianoconcert is een stuk moderner; hierin kwam de krachtige, heldere Érard veel beter van pas en was de stijlbreuk veel minder present. Pires vertolkte dit heerlijke werk met grote intensiteit en (toe)wijding. De openingsakkoorden gaf zij het karakter van een gebed. Schitterend in deel 2 was de enorme lading die ontstond door het contrast tussen de dreigende, unisono orkestmotieven en de fragiele, zoekende antwoorden van de pianosolo. In het Rondo sloot Pires het concert feestelijk af.

Maar het was wel een feest met een rouwrandje: na haar optredens vrijdag in Utrecht en zondag in Eindhoven, zal zij niet meer in ons land te horen zijn, liet de 73-jarige Portugese onlangs weten. Ze gaat zich terugtrekken op haar landgoed. We zullen haar missen!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden