Met zijn vijven in twee kamers

Catherine Millet beschrijft moeilijke kinderjaren in een voorstad van Parijs

Aan het begin van deze eeuw verwierf de befaamde Franse kunsthistorica Catherine Millet (1948) zich ineens een tweede reputatie. In het autobiografische boek 'Het seksuele leven van Catherine M.' beschreef zij in zorgvuldig, stijlvol proza haar wilde bestaan: met honderden merendeels anonieme mannen had zij - niet zelden onder het oog van haar echtgenoot - de geslachtsdaad bedreven, op de meest uiteenlopende plaatsen en in alle mogelijke posities.

Het boek werd een wereldwijde bestseller. Hadden wij hier te maken met een vrouwelijke Casanova? Eerder met een vrouwelijke Don Juan! Casanova interesseerde zich oprecht voor de vrouwen met wie hij omging, en dat is een van de redenen waarom zijn memoires zo dik zijn uitgevallen. Zijn tegenpool Don Juan daarentegen noteerde zijn vele veroveringen op een lijstje dat zijn bediende Leporello in de opera van Mozart in vier minuten doorneemt.

Onvermijdelijk leidde het succesvolle boek tot spin-offs en opgewarmde kliekjes, waaronder een boekje over de jaloezie die toch ook een rol speelde in haar huwelijk en twee pikante fotoboeken van de hand van haar man, de schrijver Jacques Henric.

Maar nu verschijnt er een heel ander boek, 'Een droomjeugd', waarin Millet duikt in een verder verleden. Ze vertelt over haar jeugd in een voorstad van Parijs tijdens de jaren vijftig en zestig. Ze schrijft over het tweekamerappartement waar ze met z'n vijven woonden: vader en moeder, die elkaar op een glasfabriek hadden leren kennen, Catherine zelf met haar broer, en haar geleidelijk reumatischer en hardhorender wordende grootmoeder. Gelukkig was het huwelijk van de ouders allerminst: toen haar vader na vijf jaar terugkeerde uit krijgsgevangenschap bleken de echtelieden voorgoed van elkaar vervreemd. Ruzies waren aan de orde van de dag. Vader raakte aan de drank, ging vreemd en was toenemend uithuizig. Moeder nam een minnaar die de verwekker werd van het broertje van Catherine. Toen deze broer bij een verkeersongeval stierf, betekende dat het einde van het huwelijk. Uiteindelijk zou de moeder van Catherine Millet op drieënzestigjarige leeftijd zelfmoord plegen. Vader was al eerder aan longkanker overleden.

De titel 'Een droomjeugd' moet dan ook niet idyllisch worden opgevat. Dankzij het wegdromen in boeken, en dankzij het dromen over de wereld om haar heen, wist Millet zich een eigen wereld te scheppen die haar beschermde tegen de werkelijkheid. "Fictie diende als een schuilplaats die ik altijd bij me had, zoals de schildpad zijn schild dat hem beschermt."

Helder beschrijft de schrijfster haar ontwaken als zelfstandig denkend wezen, vrouw en schrijfster. Daarbij houdt ze, net als in haar eerdere bestseller, en tegen de heersende mode in, de emoties streng onder controle, en dat is ook in dit boek aangenaam verfrissend. Juist door dat emotieloze observeren is ze soms ook op een ingehouden manier erg geestig.

De directrice van haar lagere school bijvoorbeeld "was een beminnelijke, waardige vrouw die haar gezag benadrukte met een prominente boezem die, net als bij mijn grootmoeder, mollig haar hooggesloten blouse vulde. Deze lichaamsvorm is tegenwoordig vrijwel verdwenen uit onze maatschappij, maar heel lang hadden 'vrouwen van een zekere leeftijd' zo'n boezem met onduidelijke contouren, die niet ophield bij de taille maar zich verbreidde onder het gewicht van de jaren."

Dat 'Een droomjeugd' deze lezer vol bewondering voor haar opmerkingsgave, maar tegelijk wat onbevredigd achterlaat, komt denk ik doordat Catherine Millet iets te goed wist wat ze wel en wat ze niet kwijt wilde in haar boek. De confrontatie met het verleden had avontuurlijker mogen uitvallen. Toch is het een interessant boek, al was het maar omdat het een mooi beeld geeft van het kleinburgerlijke leven van een halve eeuw geleden. En het wrange slot liet mij niet onberoerd: "Bij de begrafenis van mijn moeder vroeg de medewerker van de begrafenisonderneming de aanwezigen een stoet achter de kist te vormen met 'naaste familie vooraan'. Iedereen gehoorzaamde, en toen ik me omdraaide, besefte ik dat ik inderdaad in mijn eentje vooraan liep."

Catherine Millet: Een droomjeugd. Vert. Karina van Santen en Martine Vosmaer. De Bezige Bij; 239 blz. euro 18,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden