Met Wilders is de politiek andermaal terug in de kerk

Over integratie en moslims gesproken. Blijven we doorgaan met brullen, of gaan we ook nog wat doen? Met deze uitroep scoorde Femke Halsema maandagavond wat mij betreft een punt in het verkiezingsdebat van de NOS. Maar vergis ik me niet dan klonk er ook onmacht in door. Na al die jaren loont het nog altijd om er verbaal keihard tegenaan te gaan. Over en weer. Zo wijzen de opiniepeilingen onverbiddellijk uit dat zowel de PVV als haar grote tegenspeler D66 bij de komende raadsverkiezingen als grote winnaar uit de bus komen.

Inmiddels lijkt deze waarheid over het rauwe populisme van Wilders ook te zijn doorgedrongen tot de kerken. ,,Straks blijkt dat twintig procent van je gemeenteleden op de PVV stemt. Daar sta je dan met je mooie preken over ’respect voor de (A)ander’ en je dialoogwerkgroep. Wat daaraan te doen?’’ Aldus Coen Wessel, predikant in Heerenveen in de bundel, die als opmaat diende voor de landelijke werkconferentie afgelopen maandag in het dienstencentrum van de PKN. Het was een voltreffer. Zoals één van de pastores zei: zodra je ook maar iets ten voor- of ten nadele van Wilders zegt loop je het risico hetzij voor multiculti, hetzij voor islamofoob te worden uitgemaakt.

Tsja, wat daar aan te doen? Voor Jurjen Beumer, directeur van het Haarlemse Oecumenisch Diaconaal Centrum ’Stem in de Stad’ is het vooral een uitdaging. Als één van de inleiders stelde hij vast dat met deze kwestie de politiek in ieder geval terug is in de kerk. Dat was ook zo in het begin van de jaren tachtig, met het kruisrakettendebat en het armoedevraagstuk. Sindsdien is het in de kerk een dooie boel geworden en dat terwijl naar zijn stellige overtuiging politieke bewustwording broodnodig is. Hij schroomde zelfs niet daarvoor Karl Marx te citeren, namelijk dat iemands maatschappelijk zijn, tevens zijn bewustzijn bepaalt: ,, Laat je die politieke context achterwege, dan laat je het pastoraat verpieteren.’’

Ondertussen aarzelde ook hij met het antwoord op de opkomst van het populisme en de daarmee gepaard gaande polarisatie. Misschien moeten we dit keer een derde weg beproeven, opperde hij. Accepteren dat de verschillen er zijn, er niet om heen draaien, de kunst beoefenen om het oneens met elkaar te zijn en ondertussen toch proberen samen iets op poten te zetten. Dat schept hoe dan ook een band. In het verlengde daarvan poneerde de initiatiefneemster van deze conferentie, Welmoet Boender van Oikos, de stelling dat het in het debat misschien niet eens zo zeer gaat over Wilders en zijn ideeën, maar over over een veel bredere maatschappelijke onvrede. Dan is het wel zo effectief om dáár over te praten.

Dat is waar. Ondertussen groeit de aanhang van Wilders en begint toch de vraag te knellen of de kerk klakkeloos aan zijn oproep voorbij kan gaan om ’de straat terug te veroveren’, die nu bevolkt wordt door ’hoofddoekjes en haardbaarden’ (bedoeld is ’haatbaarden’) en ’mannen in vreemde witte jurken’. Ikon-pastor Bram Grandia vindt van niet: ,,Hiermee zet hij doelbewust een hele bevolkingsgroep neer als vervuilers, waarvoor hij zich ook nog beroept op de joods-christelijke traditie. Daarmee vergeleken is zijn kopvoddentax klein bier.’’

Diezelfde avond daagde Wilders de fractievoorzitter van de ChristenUnie, Arie Slob, uit of hij het met hem eens is dat de christelijke cultuur superieur is aan de islam, die dus bestrijding verdient? Slob ontweek de vraag. Begrijpelijk. Maar van een CU-er mocht je verwachten dat hij als orthodox christen de vraag met ’ja’ beantwoord had en als christen-politicus met ’nee’. Misschien ligt daar het probleem wel, in ons Westerse superioriteitsgevoel, dat zich om die reden extra gekrenkt voelt door de overlast van een vreemde cultuur. Laat de kerk zich daar eerst eens over uitspreken, voor zich in een heilloze politieke kwestie te storten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden