Met welke munt betaalt onafhankelijk Schotland?

Groot-Brittannië voelt niks voor een muntunie als Schotten zich losmaken uit het Verenigd Koninkrijk

Het is een vraag die steeds luider klinkt achter de glazen façades van de bankkantoren in Edinburgh: 'What if...' Wat als Schotland voor onafhankelijkheid kiest? En vooral: wat voor impact heeft dat op de financiele sector in de Schotse hoofdstad? De schrik zit er goed in nu de laatste peilingen wijzen op groeiende steun voor het ja-kamp. De waarde van het pond is gedaald en de aandelenkoersen van Schotse banken hebben stevige klappen opgelopen.

Na Londen is Edinburgh het grootste financiële centrum in het Verenigd Koninkrijk. Grote Britse banken, zoals de Royal Bank of Scotland, hebben hun hoofdkwartier in Schotland. Andere banken zoals Lloyds hebben veel activiteiten ondergebracht in het hoge noorden van Groot-Brittannië. De financiële industrie is een van de grootste sectoren van de Schotse economie en is goed voor 100.000 banen.

De grootste onzekerheid betreft de munteenheid van een onafhankelijk Schotland (zie kader). De Schotse nationalisten willen een muntunie aangaan met de rest van het Verenigd Koninkrijk. Maar Mark Carney, gouverneur van de Bank of England, zegt dat een gedeelde munt grote risico's met zich meebrengt. Volgens hem kan een muntunie alleen succesvol zijn als ze aan drie voorwaarden voldoet: vrij verkeer van personen en kapitaal, een gedeelde centrale bank en een gezamenlijk fiscaal beleid. "We hoeven maar naar de eurozone te kijken om te zien wat er gebeurt als je niet alle componenten op de juiste plek hebt. Een muntunie is niet mogelijk zonder soevereiniteit op te geven."

De Schotse nationalisten vinden de kritiek overdreven. Volgens Alex Salmond, de Schotse premier, is een Engels-Schotse muntunie niet te vergelijken met de eurozone. Hij gebruikt liever de muntunie tussen België en Luxemburg als voorbeeld. Beide landen hadden 77 jaar lang een muntunie, maar geen fiscale unie. "Dat ging altijd goed. Waarom geldt dat niet voor ons; de Schotse en Britse economie lijken sterk op elkaar."

Schotse banken en verzekeraars hadden zich tot nu toe op de vlakte gehouden. Zij wilden liever geen politieke zijde kiezen in het rumoerige onafhankelijkheidsdebat. Maar nu de steun voor het ja-kamp groeit, klinken de waarschuwingen uit de financiële sector steeds luider. De Japanse bank Nomura adviseert zijn klanten hun investeringen in het Verenigd Koninkrijk af te bouwen. "Dit zijn angstige tijden", zegt Jordan Rochester, strateeg bij Nomura. Volgens banken als Credit Suisse en Société Générale zal onafhankelijkheid tot een grote kapitaalvlucht leiden en ze voorspellen dat Schotland meteen in een diepe recessie belandt.

Sommige bedrijven hebben al hun voorzorgsmaatregelen genomen. Het in Edinburgh gevestigde Standard Life heeft vergevorderde plannen om naar Londen te verhuizen als de Schotten zich afscheiden van het Verenigd Koninkrijk. "We zijn al 189 jaar gevestigd in Schotland en we zijn bijzonder trots op ons erfgoed", schrijft bestuursvoorzitter David Nish in een brief. "Wij zijn het aan onze vier miljoen klanten verplicht de mogelijke implicaties van onafhankelijkheid vast te stellen. Er zijn nog zoveel onzekerheden, zoals de munt, dat wij stappen hebben ondernomen om onze risico's te minimaliseren. Zo hebben we een aantal bedrijven buiten Schotland geregistreerd om onze belangen te beschermen."

Die onzekerheid is volgens de econoom Brad MacKay, hoogleraar aan de universiteit van Edinburgh, de achilleshiel van de ja-campagne. "Als de markten ergens een hekel aan hebben, dan is het onzekerheid. Zoveel is nog steeds onduidelijk. Wat moeten investeerders met hun geld doen als ze niet weten wat de munteenheid zal zijn? Hoe hoog zijn de leenkosten? Wordt Schotland lid van de EU en onder welke voorwaarden? Allemaal zaken die we niet weten en waarover alle bedrijven in Schotland zich diepe zorgen maken."

Ponden of euro's?

Het is een van de meest prangende vragen in het Schotse debat. Wat voor munteenheid krijgt een onafhankelijk Schotland? De Schotse nationalisten willen het pond sterling behouden. "Het is even goed onze pond", stelt Alex Salmond, de Schotse premier. Maar de partijen in Westminster willen van niets weten. Allemaal wijzen ze een muntunie met de Schotten resoluut af. Schotland zou natuurlijk ook een eigen munteenheid kunnen invoeren. De Schotten hebben immers al hun eigen bankbiljetten, nu nog met dezelfde waarde als pond sterling. Een andere mogelijkheid is dat Schotland de euro moet aannemen als voorwaarde voor lidmaatschap van de Europese Unie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden