Met verkiezingen in zicht zien Italiaanse populisten ineens de voordelen van de euro

'Toch maar geen referendum over de euro', zegt Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging. Beeld AFP
'Toch maar geen referendum over de euro', zegt Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging.Beeld AFP

Met de verkiezingen in zicht zwakt de euroscepsis bij de populistische partijen in Italië flink af.

Toen eind vorig jaar de parlementsverkiezingen in Italië werden aangekondigd, keken de regeringen in de eurozone zorgelijk richting het zuiden. Want voor de verkiezingen op 4 maart stonden drie grote partijen klaar die ronduit eurosceptisch waren. Maar nu de campagne op stoom is en de partijen hun beloften op papier zetten, blijken de anti-Europasentimenten, vooral ook voor afschaffing van de euro, verdwenen of afgezwakt.

De Vijfsterrenbeweging, die wordt geleid door de 31-jarige Luigi Di Maio, heeft zich jarenlang tegen de euro gekeerd omdat die de Italianen veel armer zou hebben gemaakt. Partijkopstukken zeiden steeds dat ze, eenmaal aan de macht, een referendum over de euro wilden. De Vijfsterrenbeweging maakt nu goede kans om de grootste partij te worden, maar de partij is gaan draaien, waarschijnlijk om investeerders en kiezers gerust te stellen, en ongetwijfeld tot opluchting van de EU-partners. Een euro-referendum, zegt Di Maio nu, is toch geen goed idee.

Forse frictie

Ook Silvio Berlusconi, 81 en de leider van een verzameling van vier rechtse partijen die samen de beste kans maken om te gaan regeren, is om. Hij had het tot voor kort nog over een dubbele munt - de euro voor buitenlands gebruik en de lire voor binnen Italië - maar in zijn partijprogramma staat daar geen letter over. En de omstreden ex-premier verkondigde tijdens zijn tripje naar Brussel vorige week dat hij ook keurig binnen het afgesproken maximale begrotingstekort van 3 procent wil blijven.

Dat zorgt voor forse frictie met de Lega Nord, die bij Berlusconi's coalitie hoort. Want leider Matteo Salvini wil zich juist niets van de EU aantrekken. "Dat nummertje drie, als dat Italiaanse gezinnen en bedrijven schaadt, bestaat voor ons niet", reageerde hij. En om te onderstrepen dat zijn partij nog wél van de euro af wil, heeft hij twee bekende eurosceptische economen prominent op zijn kandidatenlijst gezet.

Berlusconi en Salvini hebben afgesproken dat de partij die bij de verkiezingen de grootste wordt de premier mag leveren. Het lijkt erop dat Forza Italia meer stemmen dan de Lega gaat krijgen, maar peilingen zijn maar peilingen. Het is dus niet uitgesloten dat Salvini de volgende regeringsleider van Italië zal zijn. In Brussel kunnen ze er daarom nog niet gerust op zijn. Ook al omdat zowel Di Maio als Berlusconi en Salvini verkiezingsbeloften doen die keihard botsen met het bezuinigingsbeleid waar de EU op hamert. Italië heeft nog altijd een immense staatsschuld van 132 procent van het bruto binnenlands product.

Zo wil de Vijfsterrenbeweging een basisinkomen van bijna 800 euro voor werklozen en anderen die het nodig hebben. Dat zou tientallen miljarden euro's per jaar kosten, waardoor de staatsschuld verder groeit. Veel economen zeggen dat dit niet te doen is in een land dat maar net, en aarzelend, uit een diepe economische crisis komt.

Vlaktaks

Di Maio wil dit basisinkomen deels financieren door het begrotingstekort weer te laten oplopen naar 3 procent van het bbp, het maximum volgens de EU-regels. De huidige centrum-linkse regering heeft het tekort in 2017 teruggebracht tot 2,1 procent en het doel dit jaar is 1,6 procent. Daar zou ruimte liggen voor extra uitgaven van 10 tot 15 miljard euro volgens de Vijfsterrenbeweging.

'Onverantwoordelijk' noemen Italiaanse economen ook de vlaktaks die Berlusconi en Salvini beloven: één inkomstenbelastingtarief van 23 procent voor iedereen. 23 procent is op dit moment het tarief voor de laagste inkomens. Berlusconi zegt elke dag op televisie dat de vlaktaks de belastingontduiking zo sterk zal terugdringen dat de gederfde belastinginkomsten voor de staat makkelijk worden gecompenseerd. Maar volgens kritische economen is dat 'een fabeltje' en zou een vlaktaks 'desastreus' zijn voor de Italiaanse overheidsfinanciën.

Lees ook: De 'gewone' Italiaan maakt zich vooral druk over de Europese richtlijn die voorschrijft dat hij moet betalen voor plastic zakjes in de winkel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden