Met verende stap door de sloppen

Krottenwijken horen net zo bij Kenia als de witte stranden. Ga er eens kijken, zegt Ilona Eveleens. Maar neem extra geld mee, en een tas voor alle aankopen.

Sloppenwijken omsingelen Nairobi. Er is geen ontkomen aan. Met de auto rijd ik erlangs, de trein boemelt er doorheen en vliegtuigen scheren erover. Kibera, de grootste en dichtstbevolkte krottenwijk van Afrika, ligt min of meer bij mij om de hoek. Ik wijs er mijn buitenlandse bezoekers op, zodat ze, hoe vluchtig ook, de schaduwzijde zien van vakantieland Kenia.

Een advertentie over een toeristische wandeling door Kibera - 'de vriendelijkste sloppenwijk van Afrika' - maakte me nieuwsgierig. Ongeveer de helft van de Kenianen leeft onder de armoedegrens van een euro per dag. Krottenwijken horen dus bij het land, net zoals de witte stranden langs de Indische Oceaan en de wildparken vol exotische dieren. Maar moeten toeristen zich vergapen aan ellende?

De toer begint onder de brandende middagzon bij Toy Market, vernoemd naar een nabijgelegen school. Het is een markt met tweedehands spullen. Bergen spijkerbroeken, T-shirts, jurken en jasjes liggen op wankele tafels of op plastic zeilen op de grond. Rijen schoenen sieren de smalle weg waar busjes, brommers en voetgangers knokken om de beperkte ruimte. Alles is spotgoedkoop. Frankie, de gids, verzekert ons dat echt alles te koop is. "Nou ja, behalve onderbroeken. Die mogen om hygiënische redenen niet meer worden verhandeld."

De markt is het voorportaal van Kibera, een wirwar van nauwe steegjes, vaak niet breed genoeg voor twee mensen om elkaar te passeren. Voetstappen worden gedempt door de dikke laag rottende plastic zakken op de grond.

De eerste halte is een typisch tweekamerkrot opgetrokken uit hout, modder, stro en golfplaat. Binnen zijn de muren blauw geverfd, op tafels zijn toeristische prullaria uitgestald. Pamela, de bewoonster, houdt een goed ingestudeerd verhaal over hiv-geïnfecteerde vrouwen en kinderen. "Aidsremmers zijn gratis, maar niet de medicijnen voor aandoeningen waaraan hiv-patiënten lijden vanwege hun verminderde immuniteit. Toeristen zoals u kunnen helpen met de kosten door een sleutelhanger, ketting of armband te kopen", zegt ze op zachte maar dringende toon. Niemand gaat met goed fatsoen de deur uit zonder koopwaar.

De zee van roestende daken van golfplaat is een overbekend beeld, maar het blijft indrukwekkend om te zien dat op het bescheiden oppervlak van Kibera zoveel mensen leven.

De regering houdt het erop dat hier hooguit 200.000 mensen wonen. Ontwikkelingsorganisaties zeggen dat een miljoen mensen er onderdak heeft gevonden. De waarheid zal ergens in het midden liggen.

Aan de rand van de wijk zijn kort geleden flatgebouwen opgetrokken in een poging om de armoedige bevolking uit de krotten te halen en onder te brengen in simpele maar passsende woningen. Maar het animo om te verhuizen is niet groot. De huur van een huisje bedraagt vijf tot vijftien euro per maand; een flat met uitzicht op de sloppenwijk kost dertig euro per maand. "Dat kunnen de meesten van ons niet opbrengen. Eerst moet onze armoede worden aangepakt en dan pas de behuizing", meent de jonge Frankie.

De meeste krotten hebben geen sanitair. Legendarisch zijn de 'vliegende toiletten', oftewel je poept in een plastic zak en gooit die met een flinke slinger naar buiten. Sinds kort vliegen er minder ongeleide projectielen door Kibera. Bewoners kunnen nu voor vijf eurocent naar het openbare toilet. Uit de verzamelde drek wordt gas gewonnen. Vrouwen die de kost verdienen met etenskraampjes maken er dankbaar gebruik van.

De gids houdt halt bij een schooltje dat op zondag dienst doet als kerk. Kinderen, aangevuurd door onderwijzeressen, barsten in zingen uit als ze de bezoekers zien. Juf Florence praat geëmotioneerd over de leerlingen. "Bij hen thuis heerst bittere armoede. Vaak is er 's avonds geen eten. Wij zorgen voor ontbijt maar hebben geen geld voor lunch. Er is alleen middageten als toeristen ons bezoeken."

Kinderen en onderwijzeressen kijken nauwlettend hoe de hand van de geroerde bezoeker naar de portemonnee tast.

Als je de enorme, stinkende afvalhopen ziet, zou je niet zeggen dat in Kibera aan recycling wordt gedaan. Maar de slager verkoopt zelfs koeienbotten. Een van de afnemers is een project waar jonge werklozen de botten bewerken tot sierraden of sleutelhangers. Na een kijkje in het atelier dirigeert de gids de bezoekers naar de uitstalruimte waar twee jongens het geweten van de bezoeker alweer geraffineerd weten te bewerken.

Na drie uur wandelen door de armoede keer ik Kibera de rug toe. Vrienden zal ik zeker verwijzen naar deze toer door de vriendelijkste sloppenwijk van Afrika. Met het advies extra geld mee te nemen en een tas voor de aankopen.

Wandelen in de sloppenwijk
De wandelingen door sloppenwijk Kibera worden georganiseerd door Kiberatours, een organisatie bestaande uit inwoners van de sloppenwijk. Een rondleiding kost 2500 Keniaanse shilling (ongeveer 25 euro) per persoon. Stevig schoeisel is aan te raden vanwege de hobbelige en vaak glibberige paden. Informatie over de toer is te vinden op: www.kiberatours.com. www.kibera.org.uk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden