Met rupsbaan en reuzenrad reizen door Israël

Reizen naar verre landen had hij al lang afgeschreven. Zijn leven in het Achterhoekse Neede schonk hem immers genoeg voldoening. Toch zette een opmerking van zijn zoon Isje Kroon aan het denken. Anderhalf jaar later is het dan zover. Met vijftien kermisexploitanten vertrekt Kroon op 13 februari voor vijf maanden naar het vrijwel kermiscultuurloze Israël.

NANCY POOLMANS

Nooit had Isje Kroon (46), ontwerper en bouwer van kermisattracties, kunnen bevroeden dat hij zijn oude leefwijze om met een kermisstoet naar het buitenland te trekken, weer zou oppakken. Lange reizen en vreemde landen waren wat hem betreft passé. “Vroeger gingen mijn familie en ik met de kermis naar het buitenland”, zegt Kroon. “Dan bezochten we landen als Zweden en Noorwegen. Maar op een gegeven moment was ik het zat. Ik wilde me met mijn gezin gaan settelen. Een vaste woonplek hebben. Daarvoor was Nederland het mooiste land. Je kunt hier gaan en staan waar je wilt.”

Halverwege 1996 blikt het hele gezin Kroon terug op de goede oude tijd. De enkele 8mm films die aan dat verleden herinneren, worden van het stof ontdaan en aandachtig bekeken. Vooral zoon Albert van 23 geniet van de beelden. Een drang naar avontuur en nieuwsgierigheid naar het kermisleven in verre landen overvallen hem. “Hij wilde net als zijn opa en vader met zijn attractie, een supersnelle over de kop draaiende en rondtollende Discovery, naar het buitenland. Maar Zweden en Noorwegen trokken hem niet. Het moest allemaal verder weg zijn.”

In eerste instantie denkt Albert aan Libanon. Zijn vader ziet daar echter weinig heil in. Libanon, een land van oorlog en onveiligheid, lijkt hem niet de ideale locatie om met een kermisstoet rond te trekken. Hij kijkt daarom verder en stuit op Israël. Maar echt zeker is hij nog steeds niet, want tenslotte kent ook dit land veel geweld. Hij belt de Nederlandse ambassade in Israël. “Die verzekerde me dat een veilig bezoek aan het land wel mogelijk was, maar dat ik moest uitkijken voor het verkeer. Het is daar een enorme chaos.” Kennissen van Kroon lichten de Israëlische situatie verder toe. “Volgens hen hoef ik niet bang te zijn voor de vele aanslagen. Die worden veelal gepleegd op wekelijkse markten waar de lokale bevolking zich verzamelt. Daar moet je dan ook vandaan blijven.”

Langzaam maar zeker raakt Kroon steeds enthousiaster over het idee. “Ik heb eigenlijk de organisatie op mij genomen. Ik wilde het graag allemaal voor mijn zoon regelen, zodat alles goed zou verlopen.” Hij belt stad en land af om uit te zoeken of Israël überhaupt te doen is. Via een verfleverancier in de buurt, die zaken doet met Israël, hoort hij dat met het land goed handel is te voeren. “Waarom zou je het dan niet doen? Er is daar wel wat te verdienen. Hun levensstandaard is net zo hoog als de onze. En bovendien weten ze wat kermis is, zij het dan wel met mate.”

Vlak na Pasen vorig jaar vertrekt Kroon met zijn vrouw Joke (42) naar het heilige land. Al snel komen ze in contact met evenementenorganisator L. Thalid, die in het idee wel brood ziet. Hij belooft de organisatie in Israël op zich te nemen, terwijl Kroon op zijn beurt de zaken in Nederland aanpakt.

Dankzij zijn nauwe band met kermisexploitanten die geregeld attracties bij Kroon kopen, weet de organisator wie wat heeft en wie de gewaagde stap zal aandurven. “In eerste instantie heb ik gekeken welke mensen mooie kermisattracties hebben, want het geheel moet wel op elkaar afgestemd zijn. Ze moeten geen troep hebben.” Bovendien vindt Kroon het belangrijk dat de mensen die meegaan ook klantvriendelijk zijn en met andere kermisexploitanten overweg kunnen. Vijf maanden is immers een lange tijd. Kroon wil ruzies en meningsverschillen dan ook zo veel mogelijk vermijden. “Diegenen die overbleven, heb ik opgebeld en gevraagd of ze mee wilden gaan. Uiteindelijk durfden 15 kermisexploitanten, zo'n 55 deelnemers uit heel Nederland, de reis aan.”

Toch verloopt niet alles naar wens. “Ze wilden graag in het najaar gaan, dan is het in Nederland stil. Het meeste geld verdien je in het voorjaar en de zomer.” Kroon en zijn vrouw staan voor het blok. Of thuisblijven in een kermisland waar de inkomsten redelijk zijn óf in het hoogseizoen vertrekken naar een land dat bijna geen kermiscultuur kent en waaraan zware financiële gevolgen zouden kunnen vastzitten.

“Uiteindelijk hebben we de knoop doorgehakt. We besloten toch maar in het hoogseizoen naar Israël te trekken. Het kan een hoop geld kosten. De reis is immers voor eigen risico. Eventuele verliezen komen voor rekening van de vijftien deelnemende kermisfamilies. Maar dat is in Nederland ook zo. Hier moet je eveneens geld investeren. Als je op de kermis in Groningen wilt staan, betaal je zo'n 60 000 gulden, terwijl Tilburg ongeveer 100 000 gulden kost. Stel, het Nederlandse weer zit tegen, dan ben je alles kwijt.”

Het besluit om huis en haard te verlaten, is niet alleen een kwestie van geld. Leden van het gemeentelijke bestuur van Jeruzalem deden, namens burgemeester Ehoed Olmert, Kroon tijdens zijn bezoek al de toezegging dat de groep in hun stad van harte welkom was. Aangezien Israël dit jaar haar 50-jarig bestaan viert, proberen de burgemeesters zoveel mogelijk kiezers voor zich te winnen.

Terwijl Kroon in Nederland zaken zoals reis- en werkvergunningen regelt, gaat Thalid in Israël aan de slag. Het eerste doel, Jeruzalem, wordt uitgebreid met steden als Ashdod, Ra'ananna en Beer Sheva. “Als we dan toch gaan, doen we het meteen ook groots”, zegt Kroon. “De reis is het duurst. De kosten om langer te blijven vallen reuze mee.”

Anderhalf jaar na Alberts opmerking dat hij naar het buitenland wilde, zijn de voorbereidingen afgerond. Het plan is om in vijf maanden tijd tien Israëlische plaatsen aan te doen. Joke Kroon is opgelucht nu eindelijk alles is geregeld. Haar man zelf kan nog maar nauwelijks wachten. De speciaal aangeschafte mobiele kassa, een gebruikte zeecontainer, staat al klaar voor vertrek. Zelfs de opdruk is aangepast aan de tour. In Hebreeuwse letters is 'Europark' en 'kassa' te lezen.

Over twee weken worden de trucks van bij elkaar ruim 900 meter lengte in Antwerpen ingescheept. De attracties bestaan onder meer uit een 40 meter hoog reuzenrad, een rupsbaan en een in zijn geheel ronddraaiende Move-it.

Die paar kermisexploitanten die Israël telt, zullen vermoedelijk last hebben van de Nederlandse concurrentie. “Ze hebben daar antieke attracties uit de jaren '30. Die kunnen zich niet meten met wat wij brengen. Het is gewoon van een heel ander niveau. Het veld van de Needse voetbalvereniging kun je ook niet vergelijken met de Amsterdam Arena.”

Ondanks Kroons betrokkenheid en investering, zal hij niet de gehele reis in Israël zijn te vinden. Enkele dagen na aankomst keert de organisator alweer huiswaarts om zijn bedrijf te leiden. De tien keer dat de stoet van stek verandert, gaat Kroon wel naar Israël terug om de handen uit de mouwen te steken. Maar daar zal het verder bij blijven.

Begin juli komt het gezelschap weer terug naar Nederland. De deelnemers willen veel opgeven voor de tour, maar niet Nederlands grootste kermis: die in Tilburg. Want mocht Israël een financiële flop worden, dan hebben ze in ieder geval nog de inkomsten uit deze goudmijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden