Met pro-Russisch Moldavië slinken de kansen voor obstinaat Transnistrië

Op overheidsgebouwen in de separatistische republiek hangt de Russische vlag als gelijkwaardig naast de Transnistrische.Beeld Pierre Crom

De Moldavische republiek Transnistrië zoekt steeds meer toenadering tot Rusland. En nu is ook de president van Moldavië openlijk fan van Poetin. Hij wil met de separatistische staat in gesprek, maar het parlement is nog niet om.

Sinds kort prijkt naast de eigen vlag - rood, groen, rood - ook de Russische driekleur op de overheidsgebouwen in het separatistische republiekje Transnistrië. Zoals op het ministerie van buitenlandse zaken, een stadsvilla in hoofdstad Tiraspol, opgetrokken in een onduidelijke architectuurstijl.

De onderminister van buitenlandse zaken van Transnistrië, Alexander Stetsjoek, reageert laconiek op vragen naar de vlag. "Het is slechts een bevestiging dat we nauw met Rusland verbonden willen zijn."

Door het nieuwe vlagbeleid drijft het republiekje nog verder af van Moldavië, het land waar het officieel nog altijd een deelstaat van is. Transnistrië, dat zichzelf 25 jaar geleden uitriep tot onafhankelijke staat, wordt door geen land ter wereld erkend. Zelfs niet door Rusland, dat het wel financieel op de been houdt. Zo worden de pensioenen er door het Kremlin betaald. In Moldavië is de Russische vlag taboe. Daar wappert naast het nationale dundoek de vlag van de Europese Unie, waarmee twee jaar geleden een associatieverdrag is gesloten.

Maar sinds eind vorig jaar is er een nieuwe speler in het conflict in de rommelige achtertuin van Europa. De nieuwe president van Moldavië, Igor Dodon, is juist voorstander van een pro-Russische koers voor zijn land. En hij wil met Transnistrië in gesprek treden. Na zijn aantreden afgelopen december nodigde hij prompt zijn ambtgenoot in Tiraspol, Vadim Krasnoselski, uit in zijn buitenhuis nabij Chisinau, een ongebruikelijke zet in de langlopende ruzie.

Moldavië TransnistriëBeeld Trouw SS

Waardering voor Poetin

Dodon heeft herhaaldelijk laten weten dat hij de regeerstijl van Poetin waardeert, en bekritiseert elke anti-Russische maatregel van het Moldavische parlement. Zo ook onlangs, toen de volksvertegenwoordiging de Verenigde Naties opriep om op de VN-top op 13 september de terugtrekking van de Russische troepen uit Transnistrië op de agenda te zetten. De Russische legereenheid, bestaande uit zo'n 2000 man, werd na een korte oorlog in 1992, waarbij honderden doden vielen, tussen Moldavië en Transnistrië gestationeerd. "Onder het mom van een vredesmissie intimideert Rusland ons al 25 jaar met troepen op ons grondgebied", aldus de Moldavische parlementsvoorzitter.

Dodon reageerde fel op die oproep op zijn facebookpagina. "De vredesmacht is succesvol en moet blijven", schreef hij. De Transnistrische onderminister van buitenlandse zaken Alexander Stetsjoek is het met hem eens. "Het is een mythe dat het Russische leger het vredesproces in de weg staat. Niemand weerhoudt beide partijen ervan elkaar ontmoeten."

Of een pro-Russische president in Moldavië de onderhandelingspositie van Transnistrië sterker maakt, is nog maar de vraag, zegt Nikolaj Koezmin, als politicoloog verbonden aan de burgerorganisatie Club 19. "Volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen in Moldavië. Pas als pro-Russische partijen winnen, kan er echt worden gepraat."

Dan kan het Kremlin gaan rekenen, legt Koezmin uit. Als Transnistrië weer helemaal bij Moldavië hoort, groeit het pro-Russische electoraat in het land, wat de balans in het voordeel van het Kremlin zou kunnen doen doorslaan. "Dan zou heel Moldavië kunnen worden geïntegreerd in de Russische wereld, net als de Krim." Voorwaarde is wel dat de schrijnende crisis in Transnistrië bezworen wordt. "Economisch kan Rusland een tweede Krim niet aan", denkt de politicoloog. Hij verwijst naar de opmerking van de Russische premier Medvedev, die vorig jaar tijdens een bezoek aan de door Rusland geannexeerde Krim opmerkte dat hij geen geld heeft om de pensioenen voor de bewoners te verhogen.

De Transnistrische onderminister van buitenlandse zaken Stetsjoek is vooral verbolgen over een recente zet van Moldavië en Oekraïne, die Transnistrië flink treft. Sinds mei staat Oekraïne het Moldavië weer toe om douaniers te posteren aan hun kant van de grens. Daardoor worden reizigers en goederen tussen de havenstad Odessa en Transnistrië weer door Moldavische douaniers gecontroleerd.

Niks gevraagd

"Niemand heeft ons iets gevraagd", zegt Stetsjoek verontwaardigd. "De grenspost is bedoeld om de druk op ons te vergroten. Dit gaat niks goeds brengen." Dankzij de grenspost krijgt Moldavië controle op het reisverkeer en de in- en uitvoer van goederen van Transnistrië, wat de effectiviteit van de handelsboycot tegen de afgesplitste regio versterkt. Lucratieve smokkel wordt zo onmogelijk.

Het antwoord op de vraag of Moldavië en de afgescheiden republiek kunnen worden geïntegreerd, heeft ook met economische factoren te maken, zegt politicoloog Koezmin. Tiraspol mag vergeven zijn van de sovjetsymbolen, in de praktijk heeft Transnistrië 'het eerste corporatieve politieke systeem ter wereld', aldus de politicoloog. Hij doelt op megabedrijf Sheriff, dat behalve een voetbalclub, benzinestations en een supermarktketen ook een tv-kanaal en een telefoniebedrijf in handen heeft. Volgens Koezmin zijn 36 van de 43 leden van het parlement, dat nog speels Opperste Sovjet heet, gelieerd aan Sheriff. "Dat bedrijf is nu wellicht sterk genoeg om ook de Moldavische markt te veroveren. Voor het Kremlin maakt het niet uit wie er aan de macht is. Als de regering maar loyaal is en ze hier hun leger kunnen hebben."

Soft power

Als de EU Transnistrië en Moldavië zou willen herenigen, kan Brussel maar het beste met 'soft power' antwoorden, denkt Koezmin. "Europa kan Moldavië dwingen om wetgeving aan te nemen, waardoor de inwoners van Transnistrië zich weer echte burgers van Moldavië gaan voelen. Zo moeten documenten, zoals identiteitsbewijzen en trouwdocumenten daar worden gelegaliseerd. Als Moldavië goede dingen voor ons doet, maakt het niet uit wat het Kremlin vindt."

Lees ook eerdere verhalen van Michiel Driebergen uit Transnistrië:
Bijna niemand wil in Moldavië in de republiek Transnistrië blijven
Het laatste restje Sovjetgeluk in Transnistrië

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden