Met plaatsvervangende schaamte en medelijden zagen de Britten May afgaan

Hoe kon een activistische comedian (berucht om dit soort acties) zo eenvoudig bij de premier op het podium komen om haar een zogenaamde ontslagbrief namens buitenlandminister Boris Johnson aan te bieden? Beeld REUTERS
Hoe kon een activistische comedian (berucht om dit soort acties) zo eenvoudig bij de premier op het podium komen om haar een zogenaamde ontslagbrief namens buitenlandminister Boris Johnson aan te bieden?Beeld REUTERS

De lijdensweg waar geen einde aan leek te komen. Ruim anderhalve dag na de meest krankzinnige politieke speech die veel Britten in hun leven hebben gezien, raakt nog altijd niemand erover uitgepraat.

De premier, die zich na de dramatisch verlopen verkiezingen al als een kreupele gazelle door Downing Street bewoog, lijkt nu helemaal voer voor de hongerige hyena’s op de backbenches. Houdt ze vol? Of is het einde in zicht?

Nog geen jaar geleden stond Theresa May te boek als een bloody difficult woman. Een ijzersterke madame, die niet met zich liet sollen en al helemaal niet over zich heen liet lopen. Onder haar leiding zou Groot-Brittannië er een uitstekende Brexit-deal uitslepen.

Van dat imago is sinds woensdag niets meer over. Conservatieven in de zaal en tv-kijkers op de bank voelden medelijden met hun minister-president. Medelijden. Het is een emotie die voor geen enkele leider goed is. Je moet respect afdwingen; geliefd of gevreesd zijn. Medelijden is iets wat je voelt voor het ontroostbare buurmeisje wier kat is weggelopen.

En er zijn nog veel vragen. Hoe kon een activistische comedian (berucht om dit soort acties) zo eenvoudig bij de premier op het podium komen om haar een zogenaamde ontslagbrief namens buitenlandminister Boris Johnson aan te bieden? De komiek Simon Brodkin had gewoon een accreditatie gekregen, zonder dat hij goed was nagetrokken.

En hoe konden enkele magneetletters uit de spreuk ‘Building a country that works for everyone’ achter Theresa May van de muur vallen? In de slotfase van de speech, die vanwege haar onophoudelijke hoestbui de hele zaal deed snakken naar het einde, brokkelde tot overmaat van ramp de partijslogan af. Live op televisie. Eerst de F, toen de laatste E van ‘everyone’. De aanhoudende staande ovaties zouden de oorzaak zijn.

De Britse krant The Guardian zette op een rij wat allemaal mis ging tijdens de speech. (Tekst loopt door onder de video.)

Piepstem

Maar de hoofdrolspeler zelf kampte natuurlijk met de grootste kater. Dit had de speech van haar leven moeten worden waarin ze de wat ontspoorde partijtrein weer op de rails zou krijgen. Excuses maken voor wat is geweest, nu weer vol vertrouwen op naar wat komen gaat. Maar niemand die het heeft over de verruiming van de orgaandonatiewet, iets wat May met een piepstem aankondigde.

De media speculeren zich suf over de toekomst van de aangeslagen premier. Haar ministers kregen de opdracht mee om May te beschermen in interviews, iets wat ze met verve deden. Maar backbencher Ed Vaizey zei openlijk tegen de BBC dat May moet opstappen. “En er zijn ­aardig wat collega’s die dat ook vinden.” Vaizey ziet het partijcongres als een gemiste kans, met het speechdrama als absolute dieptepunt. En dus is het tijd om schoon schip te maken.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Een hoestende en proestende Theresa May. Beeld Getty Images
Een hoestende en proestende Theresa May.Beeld Getty Images

Volgens de Daily Telegraph is de kans dat May de Kerst haalt rond de 50 procent. Er zijn immers maar vijftig Conservatieve parlementsleden nodig om een stemming binnen de fractie te agenderen over het leiderschap.

Anderzijds is het aan de kant schuiven van May bepaald geen oplossing voor de problemen. Het zal immers de cruciale brexit-onderhandelingen schaden, die voor maart 2019 moeten zijn afgerond. De strijd over opvolging kan weken duren.

En daarnaast is er geen voor de hand liggend alternatief. Boris Johnson, minister van buitenlandse zaken, heeft zich de woede van veel partijleden op de hals gehaald door in interviews af te wijken van het kabinetsbeleid. Zijn kansen op het premierschap lijken voorlopig verkeken. Ook andere ministers missen het profiel of de steun van de achterban. Het is daarom evenwel mogelijk dat May door zal moeten strompelen tot na de Brexit-onderhandelingen. Eenzaam en aangeslagen.

Lees ook: Theresa May heeft niets anders te bieden dan een starre blik en holle woorden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden