Met normale mensen weet Hans Dorrestijn zich geen raad

Vanaf links: Ingmar Heytze, Hans Dorrestijn en Vrouwkje Tuinman. 'Elk lulangstje is weer een nummer.'

De één lijdt aan zangangst, de ander heeft een poepfobie. Vanaf zaterdag trekken Hans Dorrestijn & friends door het land met 'Neurosen en andere hobby's'. Een louterende voorstelling.

Ik ben weer bekaf", klaagt cabaretier Hans Dorrestijn (77) in een kleedkamer in De Meern. "Jullie putten me uit." Hij heeft het tegen de schrijvers Vrouwkje Tuinman en Ingmar Heytze, allebei minstens dertig jaar jonger dan hij. Het drietal heeft net gerepeteerd voor de voorstelling 'Neurosen en andere hobby's', waarmee ze vanaf zaterdag door het land toeren. Dorrestijn is met z'n ruim veertig jaar theaterervaring de gastheer. "Ik heb hen expres uitgekozen, omdat zij literatoren zijn. Hun teksten hebben body, het is geen vrijblijvende lol."

De voorstelling gaat over 'psychische defecten', over hun eigen angsten en leed. Dorrestijn heeft van zijn neurosen nooit een geheim gemaakt en bezingt als vanouds zijn drankzucht (ook al staat hij alweer decennia droog): "Maar voor drank moet er een reden zijn / Een jeugd als die van Dorrestijn."

Ook behandelt hij zijn coprofobie: zijn heftige afkeer van alles wat met poep te maken heeft. "Ik heb grote moeite met de achterkant van het menselijke bestaan. Ook mijn eigen toiletbezoek is min of meer een trauma."

Ook Heytze en Tuinman zijn 'zenuwenlijders', reden waarom Dorrestijn graag met ze samenwerkt. Met normale mensen weet hij zich geen raad. "Ik ontmoette laatst een kerngezonde man, die had geen enkele neurose. Het was niet te doen, we waren zo uitgepraat."

Warm stoelkussen

Nee, dan Tuinman, die vorig jaar in Trouw nog schreef over haar slapeloosheid en hoe gek die haar maakt. "Ik ben ook bang dat anderen hun jas over de mijne hangen", vertelt ze in de kleedkamer. "Daar ben ik best mee bezig, ik moet dat steeds organiseren."

Ook durft ze niet op een warm stoelkussen te zitten, vies als ze is van andermans lichaam. "Dat vind ik toch zó leuk aan haar", zegt Dorrestijn. "Zo bevrijdend, dat zij sukkelt met zo'n jas en zo'n kussen. Dat biedt troost."

Tot voor kort durfde Tuinman ook niet te zingen; ze lijdt aan zangangst (cantofobie). Maar Dorrestijn stond erop dat zij het Poep- en piesmenuet met hem mee zou zingen, een gouwe ouwe die hij schreef voor 'Sesamstraat' en die vanwege de coprofobie ook in deze voorstelling past. Tuinman ging er speciaal voor in zangtherapie, met hoorbaar effect. "Dat hebben we al- vast gewonnen", stelt Dorrestijn tevreden vast.

Voor schrijver en dichter Ingmar Heytze voelt deze tournee bij voorbaat als 'een zegetocht'. Hij werd in 2004 bekend met zijn 'Scooterdagboek', later herzien onder de titel 'Reisoefeningen', waarin hij de reisfobie beschrijft die hem jarenlang aan zijn woonplaats Utrecht kluisterde.

"Ik ben er lang zat van geweest dat ik steeds op mijn fobie werd vastgepind; zó belangrijk vond ik die zelf nou ook weer niet", zegt Heytze. "Media zijn heel dom, die herhalen elkaar voortdurend. Ik heb mijn eigen oor van Van Gogh, ik heb mijn eigen hospita doodgeschoten."

Vastklampen

Maar Heytze is al een tijd genezen, al durft hij nog steeds niet te vliegen en blijft New York voorlopig een droom. Nederland afreizen, dat is geen probleem meer. "Ik ga van Rilland tot Den Helder uitleggen dat het over is. Ik heb er heel veel zin in."

"Ik ga me aan jou vastklampen", zegt Dorrestijn, die zichzelf ooit 'de somberste man van Europa' heeft genoemd. Hij blijft opzien tegen een optreden, kan er pas na afloop van genieten, als er tenminste veel en hard gelachen is. "Ingmar en Vrouwkje zijn zonniger, zij hebben nog grote verwachtingen."

Zelf hoopt Dorrestijn vooral dat mensen blij de zaal uit komen. "De neurotische mensen tenminste, de gezonde mensen kunnen misschien beter thuis blijven."

Hij vergelijkt het met zijn eigen louterende leeservaring van 'De avonden' van Gerard Reve, een notoir somber boek. "Maar ik vond het heerlijk, ik heb me kapot gelachen: eindelijk iemand die snapte wat ik bedoel." Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven; die mensen op het podium hangen óók van de neurosen aan elkaar - dat zou voor het publiek een troostende gedachte kunnen zijn.

Voor het trio zelf is 'Neurosen en andere hobby's' niet per se therapeutisch, los van Tuinmans overwonnen cantofobie. "Mijn psychiater zei: 'Je moet je wel afvragen hoe normaal je wil worden'", vertelt ze. Het is ook een kernvraag in de voorstelling: "Of we diep in ons hart wel van onze tics af willen, want wie zijn we zonder?"

"Elk lulangstje is weer een nummer", zegt Dorrestijn. "We leven er ook van."

'Neurosen en andere hobby's' van Hans Dorrestijn & friends is zaterdag te zien in Rilland, daarna tournee door het land. Zie voor speellijst kikproductions.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden