Met Nederlandse hulp moet Manila weer de 'Parel van de Oriënt' worden

De Chinezen zijn geduchte concurrenten voor Nederlandse bedrijven. Ho & Partners Architects uit Hongkong heeft een kunstmatig eiland ontworpen dat vlakbij het hart van Manila gebouwd moet worden. Het heet City of Pearl. Beeld Trouw

In de baai van Manila zijn miljarden te verdienen met de aanleg van infrastructuur. Met hun aandacht voor mens en milieu hopen Nederlandse bedrijven de concurrentiestrijd aan te kunnen.

Ooit heette Manila de Parel van de Oriënt, maar na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog heeft ongeremde groei gezorgd voor een vervuilde en kwetsbare megastad. Als het aan de Filippijnse overheid ligt, keren die glorietijden terug. Met Nederlandse hulp ondergaat de baai van Manila de komende jaren een enorme transformatie, waarbij de metropool klimaatbestendig wordt en internationale allure krijgt.

Er moeten polders, dijken, bruggen en wegen komen, zonder de natuur en de 800.000 bewoners van sloppenwijken aan de kust schade toe te brengen. Op verzoek van de Filippijnen helpt Nederland nu een masterplan op te stellen waarin al die belangen gewogen worden. Vervolgens hopen Nederlandse ingenieursbureaus en baggerbedrijven vooraan te staan bij de aanbestedingen. Minister Kaag schreef het vorige week in haar beleidsnota: het Nederlandse bedrijfsleven kan geld verdienen met de ontwikkeling van landen en het klimaatprobleem.

Ook in Manila gaat het om vele miljarden. De eigenzinnige president Duterte beweerde niet alleen dat hij de lichamen van drugsdealers in de baai van Manila zou dumpen, hij kondigde ook de gouden eeuw van de infrastructuur aan. Jaarlijks moet 7 procent van het bruto binnenlands product worden besteed aan vliegvelden, zeehavens, treinverbindingen, noem maar op. Dat geld komt van de overheid, ontwikkelingsfondsen en private investeerders.

Spin

Het Dutch Expert Team leidt de ontwikkeling van het masterplan voor duurzame ontwikkeling van Manila Bay. “De overheid heeft wel dertig plannen liggen. Maar ze weten niet wat ze moeten kiezen. Wij helpen ze met een overkoepelende visie”, zegt JanJaap Brinkman van Deltares. Dit onderzoeksinstituut voor water en ondergrond uit Delft fungeert als een spin in het web. Niet alleen weet Deltares alles van kustlijnen en rivierdelta’s, ook introduceren ze het begrip ‘polderoverleg’ in de Filippijnen.

De komende weken vinden tientallen ontmoetingen plaats tussen ministeries en andere belanghebbenden. Daarbij moeten thema’s zoals vismigratie, rivierstromen, waterkeringen, vastgoedontwikkeling en verhuizingen van gemeenschappen samenkomen. “Vandaag ging het alleen over het milieu: er zaten 45 organisaties aan tafel. Tot en met de marine, die de illegale visvangst moet aanpakken”, zegt projectleider Brinkman vanuit Manila.

De Human Cities Coalition (HCC), in 2016 opgericht door AkzoNobel, brengt bedrijven, ontwikkelingsorganisaties en lokale overheden aan tafel met vertegenwoordigers van sloppenwijken. Ook in Manila gebeurt dat nu. Verder letten partijen zoals Cordaid, Care Nederland, het Nederlandse Rode Kruis en Wetlands International op de belangen van mens en milieu.

Atlas

Als Nederlandse ambassadeur in de Filippijnen kent Marion Derckx de prachtige zonsondergang van Manila. Maar ze weet ook dat die gepaard gaat met de stank van het vervuilde water. Ze zegt dat de overstromingen in haar woonplaats vooral ontstaan doordat het land daalt. “Ten noorden van Manila ligt een fragiele rivierdelta. Doordat in de Filippijnen veel grondwater wordt gebruikt door de voedselindustrie verzakken de zachte gronden. Dat kan oplopen tot 20 centimeter per jaar. De Filippijnse overheid dacht tot voor kort dat de overstromingen het gevolg waren van het stijgende zeewater. Maar Nederlandse experts ontdekten de werkelijke oorzaak.”

In januari sloten de Nederlandse en Filippijnse overheden een langdurige samenwerkingsovereenkomst. “De verantwoordelijke minister Pernia zei toen: Het kan niet zo zijn dat de vis in Manila Bay doodgaat door onze economische groei. Ze kozen nadrukkelijk voor Nederland omdat wij economie en ecologie combineren bij onze kustbescherming”, zegt Derckx.

In september wil projectleider Brinkman een atlas klaar hebben die overzicht biedt in de wirwar van mogelijkheden. Een voorbeeld? “Drie verschillende ontwikkelaars hebben een plan ingediend voor een vliegveld. Twee daarvan willen elk een ander eiland aanleggen. De derde partij wil het bestaande vliegveld vergroten. In die atlas zie je alle varianten en de problemen die ontstaan.” Zo staat een van die eilanden bovenop een mangrovegebied ingetekend. Volgens Brinkman is de Filippijnse overheid werkelijk bezorgd over het milieu.

Royal Haskoning, Arcadis, Van Oord en Boskalis houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten, meldt Human Cities Coalition. Deze Nederlandse bedrijven kunnen geduchte concurrentie verwachten. De Filippijnen vallen namelijk onder de Chinese invloedssfeer en met het miljardenproject One Belt One Road rijgt president Xi de ene na de andere haven aan zijn ketting. Een bezoek van Xi aan Duterte leidde tot weer een plan: een kunstmatig eiland met zakencentrum nabij hartje-Manila. City of Pearl heet het ontwerp van architectenbureau Ho & Partners uit Hongkong, inspelend op de Filippijnse trots op het verleden. Ook dit Chinese plan staat voorlopig in de wachtkamer. 

Lange adem

“Door het masterplan wordt een duurzame aanpak essentieel bij de aanbestedingen. Bedrijven die willen meedingen zullen daarvoor budget moeten vrijmaken en expertise opbouwen. Nederlandse bedrijven zijn daar nu al mee bezig. Zo hebben ze een concurrentievoordeel op de Chinezen, Zuid-Koreanen en Japanners”, zegt Ronald Lenz, directeur van HCC.

Goede relaties zijn belangrijk, zegt ambassadeur Marion Derckx. “We helpen de Filippijnen alles op een rij te zetten. Maar uiteindelijk zullen de Nederlandse bedrijven zelf de opdrachten moeten binnenhalen.”

Het Filippijnse project heeft een lange adem. Duterte sprak over een gouden eeuw en die termijn is vrij letterlijk te nemen: werk genoeg voor vele decennia. Begrijpelijk, zegt Derckx. “Het gaat om een kustlijn van 190 kilometer. Leg die eens over de kaart van Nederland en bedenk hoeveel tijd onze waterwerken hebben gekost.”

Problemen oplossen en geld verdienen

In haar nota ‘Investeren met perspectief’ benoemt minister Kaag (D66) voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking de snelle urbanisatie die ervoor zorgt dat in 2050 twee derde van alle mensen in grote steden leeft. Overvolle wijken, huisvesting van lage kwaliteit en vervuiling bedreigen er de kwaliteit van leven. Bij infrastructuurprojecten delven veel oorspronkelijke bewoners en landgebruikers het onderspit, vaak door onvoldoende wettelijke bescherming. Daarbovenop komt nog de klimaatverandering, Manila weet maar al te goed hoeveel schade cyclonen en overstromingen aanrichten. Nederlandse bedrijven moeten hun kennis en vakmanschap wereldwijd benutten bij het oplossen van dit soort problemen, schrijft Kaag.

Lees ook: Filipijnen verbannen toeristen van zwaar vervuild eiland. 

Het populaire vakantie-eiland Boracay is maandenlang volledig gesloten voor toeristen.  Door de vele toeristen zou de zee rond het eiland'een beerput' zijn geworden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden