Met ‘mini-Merkel’ Annegret Kramp-Karrenbauer krijgt Angela Merkel de gedroomde opvolger

­Annegret Kramp-Karrenbauer (56) is vandaag tot nieuwe partijvoorzitter van het CDU gekozen.Beeld REUTERS

Niet criticus Friedrich Merz, maar de gematigde Annegret Kramp-Karrenbauer is de nieuwe voorzitter van de Duitse CDU. Angela Merkel kan haar politieke loopbaan nu met glans afsluiten.

Merkels favoriet wint: ­Annegret Kramp-Karrenbauer (56) is vandaag tot nieuwe partijvoorzitter van het CDU gekozen. Ze versloeg haar voornaamste tegenstander Friedrich Merz op het partijcongres in Hamburg met een nipte meerderheid. De Duitse christen-democraten kiezen daarmee voor stabiliteit: Kramp-Karrenbauer geldt als Merkels vertrouwelinge en staat voor een gematigde middenkoers. Ze zal niet radicaal breken met de politieke lijn van Merkel.

De duizend gedelegeerden op het CDU-partijcongres bleken sterk verdeeld. Er moesten twee stemrondes aan te pas komen voordat Annegret Kramp-Karrenbauer – wegens die tongbreker vaak gemakshalve AKK genoemd – als winnaar uit de bus kwam. Ze kreeg een nipte 52 procent van de stemmen. Haar voornaamste rivaal was Friedrich Merz (64), een uitgesproken criticus van Merkel, ­onder andere door haar vluchtelingenpolitiek. Kreeg AKK de bijnaam ‘mini-Merkel’, dan gold Merz als ­‘anti-Merkel’.

Erfenis

De provocatieve Merz stond voor een conservatief-liberale koers; met hem zou de CDU een stuk naar rechts zijn opgeschoven. Dat geldt ook voor de derde kansrijke kandidaat: Jens Spahn, de 38-jarige minister van ­gezondheid. Beide wisten wel de conservatieve vleugel in de partij aan te spreken, maar misten de aansluiting bij de links-sociale stroming. Die voelde zich meer thuis bij Kramp-Karrenbauer, die altijd Merkels vluchtelingenpolitiek verdedigd heeft.

Merkel feliciteert haar opvolger. Beeld EPA

Doordat AKK tegelijkertijd zorgvuldig een middenpositie bewaarde, bleef ze voor de conservatieven in de partij een optie. Ook omdat ze bij ethische en maatschappelijke thema’s als conservatiever dan Merkel geldt; ze benadrukt de christelijke identiteit van de CDU ook sterk. ­Angela Merkel zal opgelucht ademhalen: ze heeft haar erfenis veilig­gesteld. Eerder dit jaar had ze AKK al als generaal-secretaris van de partij naar Berlijn gehaald. Kramp-Karrenbauer maakt nu grote kans om kanselierskandidaat voor de CDU te worden bij de volgende verkiezingen.

Ook om andere redenen zal Merkel blij zijn met de uitslag. Merkel is weliswaar afgetreden als partijvoorzitter, na 18 jaar, maar ze gaat nog wel gewoon door als bondskanselier. Had zij een partijvoorzitter naast zich gekregen met wie ze niet overweg kon, of die voortdurend een andere koers wilde varen, dan had dat haar positie een stuk lastiger gemaakt. Met Merz waren conflicten niet uitgesloten, ook al door hun persoonlijke voorgeschiedenis: Merkel verdrong hem 15 jaar geleden van de partijtop, waarna hij uit de politiek stapte. Een tandem Merkel-Merz had de regering in Duitsland nog wankeler kunnen maken dan zij het afgelopen jaar al was.

Soepele samenwerking

Die overweging zal voor de CDU-afgevaardigden hebben meegespeeld. Ze kiezen voor een stabiele regering en maken het Merkel makkelijker om de laatste fase van haar politieke loopbaan met glans af te sluiten. Bevrijd van haar rol als partijvoorzitter kan ze zich nu volledig werpen op haar kanselierschap. Tegelijk heeft ze met AKK iemand naast zich met wie het samenwerken naar alle waarschijnlijkheid soepel zal verlopen.

Kramp-Karrenbauer komt uit het deelstaatje Saarland, waar zij sinds 2011 minister-president was en vorig jaar een belangrijke, verrassende winst boekte. Dat luidde een serie verkiezingszeges in voor de CDU, ­uitmondend in de landelijke overwinning vorig jaar september. Ze wordt wel ‘Merkel-light’ genoemd en ­‘Merkel 2.0’, maar ze is zeker geen kloon. Ze zet haar eigen accenten; zo eiste ze een strenger uitzettingsbeleid en zette ze harder in op het thema veiligheid. Ze heeft andere wortels: niet uit het oosten, zoals Merkel, maar uit het westen; niet protestants, maar katholiek. Qua politieke stijl ­lijken ze wel op elkaar: zakelijk en analytisch.

Merkel hield vandaag in haar ­geboortestad Hamburg haar laatste ­rede als partijvoorzitter. Ze had altijd met ‘vrolijkheid in het hart’ gewerkt, zei ze; die houding wenste ze de CDU ook in de toekomst toe. Gedelegeerden hielden borden omhoog: ‘Danke Chefin’. “Het was me een grote vreugde. Het was me een eer”, besloot Merkel. Zichtbaar geroerd onderging ze het applaus, dat bijna tien minuten aanhield.

Lees ook: 

Hoe Duitsland langzaam maar zeker Merkel-moe werd

De toespraak, waarin Angela Merkel haar gefaseerde terugtreden bekendmaakte, is in Duitsland al historisch genoemd. De Duitse pers sprak waardering voor haar uit, al zijn velen ook Merkel-moe.

Ze overleefde vele crises, maar de kiezer liet Merkel in de steek

Lang was het bijna onvoorstelbaar dat de wereldpolitiek het zonder de Duitse bondskanselier Angela Merkel zou kunnen stellen. Nadat ze vele crises had overleefd, was het uiteindelijk een gestaag afkalvende steun van kiezers voor haar CDU waartegen ze niet opgewassen bleek. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden