Plein 2

Met memoires sluit je de deur naar de politiek

Ybeltje Berckmoes Beeld rv

Bericht aan alle speurneuzen die de identiteit van de dubbelganger van oud-premier De Quay nog altijd proberen te achterhalen: zet uw zoektocht vooral voort! In afwachting van de definitieve doorbraak in dit dossier richten wij onze blik even op andere gebeurtenissen die zich voltrekken op het Haagse toneel. Zo begint een oproep van Femke Halsema jaren na dato vruchten af te werpen.

In een lezing in 2011 betreurde Halsema het dat Nederlandse politici zo huiverig zijn hun ervaringen in de politieke arena op schrift te stellen, uit vrees hun verdere carrière te bemoeilijken. Dat terwijl er zoveel verhalen te vertellen zijn: over coalities die er (n)ooit kwamen, over de oorlogen in Irak en Afghanistan, radicale koerswijzigingen. "Het zijn fraaie en akelige verhalen. Het zou goed zijn als politici deze vaker zelf zouden vertellen, om de democratische cultuur te verrijken en kunstenaars te inspireren om de politiek te verbeelden."

Halsema voegde vervolgens zelf de daad bij het woord en leverde begin vorig jaar haar politieke memoires af onder de titel 'Pluche'. In die autobiografie blikt ze openhartig terug op haar entree bij GroenLinks, haar politieke leiderschap en haar vertrek van het Binnenhof. Als pikanterie onthult ze dat Lodewijk Asscher haar in 2012 heeft gevraagd of ze wil overwegen minister te worden in het tweede kabinet-Rutte van VVD en PvdA.

Treitervlogger

Of Halsema's boek ze het laatste zetje heeft gegeven is onbekend, maar opvallend is dat sindsdien meer oud-politici hun Haagse ervaringen hebben opgetekend. Kort voor de zomer was het oud-minister van justitie Frits Korthals Altes die terugblikte op de vrijlating van de Twee van Breda, de aanslagen van RaRa en de ontvoeringen van Freddy Heineken en Gerrit-Jan Heijn. Eerder deze maand was het oud-Kamerlid Sharon Gesthuizen die beschreef hoe ze in de ban raakte van de SP, vervreemd raakte van haar gezin en zich daarna revancheerde. En deze week is het de beurt aan Ybeltje Berckmoes, die haar 'ontluisterende jaren in de VVD-fractie' te boek stelde.

Vooral Berckmoes had nog heel wat appeltjes te schillen met haar voormalige partij, zo blijkt. In haar snoeiharde relaas zet ze de VVD-fractie neer als een stel angsthazen die aan de leiband lopen van de partijleiding, bang om ooit die mooie burgemeestersbenoeming of ambassadeurspost mis te lopen. Zonder protest beloven de Kamerleden een echoput voor de stevige taal van fractievoorzitter Halbe Zijlstra te zijn. "Als de baas iets had geroepen, moesten wij het nog een keer naroepen", noteert Berckmoes. "Halbe Zijlstra als treitervlogger en wij als zijn posse."

Kleingehouden

Voor Berckmoes moet haar boek voelen als een geweldige revanche nadat ze vijf jaar lang leed onder een miserabel imago. In 2013, anderhalf jaar na haar entree in de Kamer, roept Vrij Nederland haar uit tot de meest onzichtbare backbencher; ze heeft dan 32 woorden uitgesproken in de grote vergaderzaal. Begin 2014 bestempelt de Volkskrant haar als 'het onopvallendste Tweede Kamerlid', waarbij de krant haar naam verkeerd spelt. 'Zo slecht kenden ze me in de media', verzucht Berckmoes in haar voorwoord. Afgaand op haar relaas komt dat mede doordat de fractietop haar klein hield.

Wrok hoeft niet het uitgangspunt te zijn voor een politieke terugblik, maar feit is wel dat memoires in Nederland vaak betekenen dat iemand de deur naar een verdere carrière in de politiek sluit. Halsema kon vrijuit schrijven omdat ze 'definitief' klaar was en niet 'in de wachtkamer van het politieke bestuur' wilde plaatsnemen. Voor Korthals Altes (86) zit het werkzame leven erop. Voor Gesthuizen vormde haar boek de persoonlijke afsluiter van elf jaar aan het Binnenhof.

Opmerkelijk genoeg hint juist degene die in haar memories het hardst uithaalt en zichzelf als een mislukt Kamerlid beschouwt op toch nog een toekomst in de politieke arena: Ybeltje Berckmoes. Haar lidmaatschap van de VVD zegde ze in april op, maar een overstap naar Forum voor Democratie sluit ze niet uit. Een boek hoeft niet per se het politieke eindstation te zijn.

Memoires om naar uit te kijken

1 Diederik Samsom (PvdA)

2 Fred Teeven (VVD)

3 Anouchka van Miltenburg (VVD)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden