Met 'massage' leek het mooier

Hoogleraar: Oppoetsen is geen wetenschappelijke fraude

Ja, hij heeft zijn onderzoeksgegevens 'gemasseerd', zodat de uitkomsten er duidelijker uitsprongen. Maar is hij daarom schuldig aan wetenschappelijke fraude? Nee, vindt Dirk Smeesters, hoogleraar consument en samenleving aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het behoorde tot de cultuur van zijn vakgebied om gegevens zo nodig wat aan te passen. Dat heeft hij althans gezegd tegen de commissie die zijn praktijken onderzocht.

De Erasmus Universiteit maakte het rapport van die commissie gisteren openbaar. Drie wetenschappelijke artikelen waaraan Smeesters meewerkte (waarvan er één nog niet was gepubliceerd), zijn teruggetrokken. Smeesters bood al tijdens het onderzoek zijn ontslag aan, wegens 'persoonlijke omstandigheden'. De universiteit heeft dat nu aanvaard.

Smeesters hield zich bezig met de drijfveren van consumentengedrag. Hij kreeg onder meer aandacht door onderzoek waaruit bleek dat wie aan de dood denkt meer snoept en dat mensen met een slordig bureau efficiënter werken. Maar eind vorig jaar kreeg het universiteitsbestuur een melding van een anoniem gehouden collega-hoogleraar dat Smeesters onderzoeksresultaten 'te mooi waren om waar te zijn'.

Dat klopt, ontdekte de onderzoekscommissie. Smeesters liet soms gegevens van proefpersonen weg om zijn resultaten meer betekenis te geven. Deels is zijn werkwijze niet meer te controleren, aldus de commissie, doordat Smeesters de ruwe gegevens niet meer had - om redenen die de commissie niet geloofwaardig vindt.

De affaire doet denken aan de fraude van Diederik Stapel, die vorig jaar tegen de lamp liep en die in een aanpalend vakgebied werkte. De Erasmus Universiteit gaat nu onderzoeken wat er waar is van Smeesters' bewering dat zijn methode in zijn vak niet ongewoon is.

President Hans Clevers van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen noemt die bewering alvast 'zorgwekkend'. Volgens hem is het masseren van gegevens 'buitengewoon kwalijk'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden