Met lira storten ook roepie, rand en real in

De Bombay Stock Exchange. De koers van de Indiase roepie ten opzicht van de dollar is lager dan ooit. Beeld EPA

De koers van de dollar blijft stijgen en dat baart de landen met opkomende economieën kopzorgen. Bovendien sleuren deze markten elkaar al snel mee bij problemen.

Er waart een stug koufront over landen die tot de opkomende markten worden gerekend. Onder andere India, Indonesië, Zuid-Afrika en Brazilië kampen met een fikse waardedaling van de nationale munt, ook als de economie prima draait. Renteverhogingen in de Verenigde Staten, gecombineerd met de sterke dollar en het oplopende wereldwijde handelsconflict leggen de kwetsbaarheden van deze opkomende markten bloot.

Het grootst zijn de problemen in Turkije en Argentinië, landen die volgens analisten afstevenen op recessie of een crisis. De waarde van zowel de lira (Turkije) als de peso (Argentinië) kelderde dit jaar met tientallen procenten. In het kielzog van deze twee vallen andere munten als dominostenen omver en staan aandelenbeurzen in het rood. De nationale banken draaien overuren om de economie te stutten.

Meegesleurd

Hoewel de daling van elke munt afzonderlijk is te verklaren, lijden alle opkomende markten aan een overkoepelende kwaal: rand, roepie, real en roepia sleuren elkaar mee naar beneden bij problemen. Investeerders neigen naar zekerheid en verplaatsen hun geld snel naar degelijkere valuta.

"Zulke bewegingen in opkomende markten zien wij vaker", zegt econoom Arjen van Dijkhuizen van het onderzoeksteam opkomende economieën bij ABN Amro. Volgens Van Dijkhuizen spelen naast individuele problemen een aantal algemene factoren een rol bij de turbulentie in Indonesië, Zuid-Afrika, India en Brazilië.

De recente renteverhogingen van de Amerikaanse centrale bank, de FED, lijken de belangrijkste factor. Normaal gesproken profiteren opkomende markten van het renteverschil tussen stabiele markten (lage rente) en economieën met een hoger risico (hogere rente). Nu de rente in de VS omhooggaat ,trekken investeerders hun geld terug uit opkomende landen. Met hogere rente in de VS vermijden geldschieters de extra risico's in onzekerder markten.

Risico's die ook nog eens worden aangewakkerd door het handelsbeleid van de VS. Door het oplopende wereldwijde handelsconflict, dat zijn oorsprong vindt in het Amerika van president Donald Trump, zijn beleggers nog een beetje huiveriger. Niemand weet precies hoe de handelstarieven die de VS, China en Europa instellen in de toekomst gaan uitwerken en dus kiezen investeerders voor veiligheid.

Schulden in dollars

Ondertussen blijft de waarde van de dollar stijgen. In een land als Turkije, waar de staat en bedrijven schulden hebben van honderden miljoenen dollars, wordt de aflossing en de rente van die schulden door de hoge dollarkoers steeds duurder. "In het algemeen zien we dat de dollarschuld in veel opkomende economieën de afgelopen jaren is toegenomen. Dat veroorzaakt nu extra druk op de markt", zegt Van Dijkhuizen.

Anders dan in Turkije, waar president Erdogan mordicus tegen renteverhoging is, omdat die maatregel de groei van de economie zou begrenzen, kiezen de nationale banken van andere opkomende landen om de rente stap voor stap op te voeren. Zo dempen ze de inflatie en de koersval van de munt. "Hogere rente drukt inderdaad de economische groei, maar landen als India en Indonesië, met groeicijfers van acht en vijf procent, kunnen wel wat hebben. Als je de rente onvoldoende opvoert, zoals in Turkije, neemt de inflatie alleen maar verder toe", analyseert Van Dijkhuizen.

Of het tij snel te keren valt, is volgens Van Dijkhuizen moeilijk te zeggen. "Het is afwachten of de onzekerheden door de handelsoorlog snel wegebben. Wat betreft de dollar verwachten we dat de sterke positie aan het einde van het jaar wel iets gaat afvlakken."

De lage koersstand van nationale munten kan na verloop van tijd ook tot een kentering leiden, zegt Van Dijkhuizen. "Een goedkope munt trekt altijd weer investeerders aan die alle risico's afwegen en tot de conclusie komen: dit is het moment om weer in te stappen."

Lees ook:

De Turkse lira zit in een vrije val. Erdogan: 'Maar wij hebben Allah'

Gigantische inflatie en een vrije val van de lira maken dat het woord crisis steeds vaker valt in Turkije. 

Wereldwijde zorgen om Turkse lira-crisis, maar Nederland lijkt de dans te ontspringen

Wereldwijd zijn beurzen in mineur na de val van de Turkse lira. Nederland lijkt niet erg vatbaar voor besmetting met de crisis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden