Met klachten dienen wij ons te vervoegen bij de Schepper. En niet bij de schoonheidsindustrie.

In India worden jaarlijks honderdduizenden meisjesfoetussen afgemaakt. In Iran werden dit weekend tientallen vrouwen opgepakt omdat ze demonstreerden voor gelijke rechten. Ook deze week zullen weer duizenden meisjes genadeloos van hun clitoris worden beroofd. Maar in Nederland houden wij ons op Internationale Vrouwendag pas bezig met een écht schrijnend vrouwenprobleem: het verderfelijke westerse schoonheidsideaal.

Vanavond zendt de publieke omroep een film over de kwestie uit van Sunny Bergman. Zij stamt, maar dit geheel terzijde, uit de school van VPRO-documentairemakers die hun privébesognes extrapoleren tot kwesties van nationaal belang. Twee jaar geleden bijvoorbeeld wist Bergman niet hoe ze haar zoontje ’s nachts in zijn bedje moest houden. Daar rolde een complete documentaire uit over de onmacht van het moderne ouderschap, waarbij ze ons gul een blik gunde in haar eigen echtelijke slaapkamer.

Nu heeft ze, notabene op 34-jarige leeftijd, ontdekt dat bouwvakkers haar niet meer nafluiten op straat. En natuurlijk wil ze haar privétobberijen hieromtrent wederom graag met de kijkers delen. Haar film ’Beperkt houdbaar’ is, heb ik begrepen, een persoonlijke speurtocht langs plastisch chirurgen, wetenschappers en makers van glossy’s.

Tegelijkertijd gaat er een actie van start tegen de cosmetische industrie. Die is, zo luidt de gedachte, verantwoordelijk voor de groeiende groep vrouwen met een ’negatief lichaamsbeeld’. Via een interactieve website kun je een ’volledige geautomatiseerde juridische aanklacht’ indienen. Een welbekend schadeletseladvocatenkantoor staat al klaar. Het zou het eerste megaproces tegen de schoonheidsindustrie zijn.

„Het is geen prettig gevoel”, klaagde de documentairemaakster gisteren in deze krant, „om je niet meer aantrekkelijk te voelen.” Het maakt haar boos, liet ze elders weten, dat „vrouwen voortdurend op hun uiterlijk beoordeeld worden”. En dat ze na hun 35ste verjaardag niet langer meetellen op de markt.

Daar hééft ze natuurlijk een punt. De onverbiddelijk voortschrijdende tijd is beslist geen sinecure. Elke vrouw die beweert dat de vergankelijkheid haar volstrekt niet raakt, jokt of woont in een klooster. Vervagende lijnen, grijzende haren, de leesbril, granny flaps, die ostentatief zwijgende bouwvakkers – het is héél gemeen. Net zo gemeen als de eindigheid van het leven zelf. En elke vrouw die weleens in de spiegel kijkt, moet daar op z’n minst mee in het reine komen.

Maar met klachten, lijkt me zo, dienen wij ons onverwijld te vervoegen bij de Schepper. En niet bij de esthetische industrie. Die zouden wij juist innig dankbaar moeten zijn voor de alleraardigste hulp- en lapmiddeltjes die ze op de markt brengt. Wat is daar eigenlijk op tegen?

Intussen past de juridische actie van Bergman en haar geestverwanten naadloos in een oprukkende trend: anderen aansprakelijk stellen voor het eigen gedrag. De tabaksfabrikant ziet zich voor het gerecht gedaagd door longlijders, McDonald’s door obesitaspatiënten, en de cosmetische industrie door ongelukkige vrouwen. Terwijl die sigaret toch echt uit eigen wil werd opgestoken, de hamburgers vrijwillig in de maag verdwenen, en geen vrouw verplicht is glossy’s met graatmagere modellen door te bladeren – laat staan een schoonheidssalon te bezoeken. Wie zich aan de botox, een hongerdieet of de rode lippenstift vergrijpt, doet dat bij haar volle verstand.

Maar wat zo’n actie bovenal uitdraagt is een nieuwe variant op het aloude slachtofferfeminisme. In de tijd van de tuinbroek en de praatgroep was de gedachtengang mateloos populair: wij waren de willoze prooi van perfide machten die ons eronder probeerden te houden. Een opvatting die ons, heel comfortabel, ontsloeg van alle eigen verantwoordelijkheid.

Dat wij ons dertig jaar later nog altijd gedragen als weerloze meisjes stemt tot nadenken. Speciaal op een dag als vandaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden