Analyse

Met John Bolton kiest Trump voor de amorele aanpak en gaat de diplomatie overboord

John Bolton Beeld AFP
John BoltonBeeld AFP

De nieuwe veiligheidsadviseur John Bolton zal met de net benoemde minister van buitenlandse zaken de internationale conflicten op scherp zetten.

Gijs Moes

Waar gaat het eerste conflict plaatsvinden? Iran bombarderen is een reële optie, bepleitte John Bolton drie jaar geleden al in een opiniebijdrage in The New York Times. En snel ingrijpen in Noord-Korea is ook nodig, schreef de nieuwe nationale veiligheidsadviseur een maand geleden in The Wall Street Journal. Of China tegen de schenen schoppen, door Amerikaanse militairen te stationeren op Taiwan.

Klassieke diplomaten, in feite alle betrokkenen die geloven in eerst praten en eventueel daarna pas schieten, houden hun hart vast bij de benoeming van John Bolton tot nationaal veiligheidsadviseur door president Donald Trump. Onvoorspelbaarheid en harde taal zijn al meer dan een jaar gebruikelijk in het Witte Huis, maar zo’n rechtlijnige pleitbezorger van de Amerikaanse militaire kracht had Trump tot nu toe niet in zijn omgeving.

Boltons overtuigingen zijn helder en voorspelbaar: fel tegen multilateraal overleg, zoals bij de Verenigde Naties of in de Europese Unie, en voor direct ingrijpen. Zo was hij fervent voorstander van de oorlog in Irak onder president George W. Bush, een oorlog die Trump een vergissing noemde. Ook wat Rusland betreft is Bolton een hardliner, terwijl Trump nog deze week de herverkozen Vladimir Poetin feliciteerde.

Amorele aanpak

Het vertrek van veiligheidsadviseur H.R. McMaster, die plaats moest maken voor Bolton, staat niet op zichzelf. Minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson werd vorige week ook vervangen door een hardliner, voormalig CIA-directeur Mike Pompeo. Ook die heeft vaak gehamerd op het belang van het tonen van de Amerikaanse kracht op het wereldtoneel.

Beide mannen delen een eigenschap die hen onderscheidt van veel neo-conservatieven onder Bush: ze zijn niet of nauwelijks geïnteresseerd in het verspreiden van klassieke liberale waarden als democratie en mensenrechten. Het gaat ze puur om het machtsspel waarin altijd moet blijken dat de VS de grootste en sterkste zijn - voor Trump een begrijpelijk standpunt.

‘America first on steroids’ (Amerika op de eerste plaats, met doping), noemt buitenlanddeskundige Clifford Kupchan deze visie in The New York Times. Het ontbreken van idealisme in de visie van Bolton en Pompeo zal Trump aanspreken. Met adviseurs die goed willen doen in de rest van de wereld heeft hij nooit veel op gehad, hoe conservatief ze ook waren.

Met deze amorele aanpak gaat de diplomatie overboord. Tillerson en McMaster waren ook geen idealisten, maar zij geloofden wel in overleg om conflicten te voorkomen. Trump is daar zelf ook weleens toe geneigd, zoals bleek uit zijn accepteren van een ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Grote vraag is nu of de nieuwe frontmannen in het buitenlands beleid die ontmoeting laten doorgaan.

Lees ook ons profiel van John Bolton.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden