Met hulpvliegtuigen naar de diamantmijn

LISETTE VAN DE BURGWAL

De Amerikaanse tv-dominee Pat Robertson wordt beschuldigd van grootscheepse oplichting. Hij zamelde in 1994 miljoenen dollars in om Rwandese vluchtelingen in Congo te steunen. Maar Robertson zou het geld grotendeels gebruikt hebben voor handel in diamanten. Dat blijkt uit de documentaire 'Mission Congo', die deze week op het filmfestival in Toronto te zien is.

Pat Robertson (1930) gold lang als een van de boegbeelden van christelijk rechts in de Verenigde Staten. In 1988 hoopte hij de Republikeinse presidentskandidaat te worden, maar hij legde het af tegen George Bush senior. Met zijn tv-programma 'The 700 Club' trekt Robertson nog altijd miljoenen christelijke kijkers. Dit programma gebruikte hij ook voor zijn inzamelingsactie voor vluchtelingen.

Na de genocide in Rwanda (1994) belandden veel vluchtelingen in Zaïre (de huidige Democratische Republiek Congo). In de vluchtelingenkampen heerste cholera. Hulporganisaties kwamen in actie, waaronder ook Robertsons liefdadigheidsorganisatie Operation Blessing International (OBI). Als evangelische tv-held haalde de voorganger hier miljoenen dollars voor op.

Maar de initiatieven van OBI leverden niet op wat Robertson lange tijd heeft beweerd. Zo werd een school in het Zaïrese Dumi twee jaar geleden op de OBI-website nog geprezen als een groot succes. Uit 'Mission Congo' blijkt dat de school dezer dagen niet meer is dan een vervallen pand zonder bureaus. Ook een boerenbedrijf dat Robertson in Dumi had opgezet blijkt te zijn mislukt doordat de meegebrachte zaden niet geschikt waren voor het Zaïrese klimaat. De boeren op het bedrijf zouden nog altijd onder de armoedegrens leven.

'Mission Congo' baseert zich deels op een onderzoeksrapport dat in 1998 verscheen in opdracht van de staat Virginia, waar OBI gevestigd is. Hieruit bleek al dat veel van Robertsons beweringen onwaar zijn. In de documentaire komen voormalige medewerkers van Robertson aan het woord, evenals hulpverleners die werkten in een vluchtelingenkamp waar OBI actief zou zijn geweest. Robertson beweerde dat OBI daar de eerste en belangrijkste hulporganisatie was, maar andere hulpverleners in het kamp konden zich geen hulptent van de organisatie herinneren. Uit 'Mission Congo' blijkt dat er hooguit één OBI-tent is geweest, met zeven artsen.

Journalist Chris McGreal bezocht indertijd het vluchtelingenkamp. In de Britse krant The Guardian beschreef hij taferelen van stervende mensen die, nadat ze door rennende medewerkers van andere organisaties op een brancard naar een dokterstent waren gebracht, door Robertsons teamleden uit de Bijbel werden voorgelezen. Als het om medische hulp ging, waren de vluchtelingen beter af bij de andere hulporganisaties. Wel zou Robertson genoeg pijnstillers voor heel Zaïre gestuurd hebben.

Een andere manier waarop Robertson de vluchtelingen beweerde te helpen, was door het sturen van hulpvliegtuigen. In 'Mission Congo' vertelt de chef-piloot van het project echter dat het gros van de vluchten niet naar de vluchtelingenkampen ging, maar naar diamantmijnen in de regio. In het ruim werden baggermachines vervoerd waarmee diamanten uit de grond werden gehaald voor de African Development Firm, waarvan Robertson eigenaar was. De piloot zegt dat hij uit schaamte het OBI-logo van zijn vliegtuig afhaalde.

Ondertussen liet Robertson aan zijn trouwe kijkers beelden zien van hardwerkende artsen in het vluchtelingenkamp. Dat bleken in werkelijkheid medewerkers van Artsen Zonder Grenzen te zijn.

Robertson is intussen bezig de schade te beperken en zijn reputatie te redden. Op de Amerikaanse website The Huffington Post vertelt een woordvoerder van OBI dat alle beweringen in de trailer van de film onjuist zijn. De organisatie zegt te overwegen de makers van 'Mission Congo 'aan te klagen.

"Robertson was zijn geloofwaardigheid al lang kwijt"
Pat Robertson geldt nog altijd als een invloedrijk figuur onder conservatieve Amerikaanse christenen. Maar zijn imago liep in het verleden al flinke deuken op. Door de onthullingen in 'Mission Congo' zal er weinig veranderen, vermoedt James Kennedy, hoogleraar moderne geschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam . Kennedy groeide op in de Verenigde Staten en hij kent het Amerikaanse religieuze landschap goed. Volgens hem was Robertson zijn geloofwaardigheid al lang kwijt.

"Hij heeft zoveel controverses op zijn naam staan dat deze film zijn reputatie niet veel meer zal schaden. Robertson was al lange tijd doelwit van hoon en spot, bijvoorbeeld door zijn voorspellingen." Zo voorspelde Robertson in 1976 dat de wereld in 1982 zou vergaan. Kennedy: "Vijfentwintig jaar geleden had hij nog president van Amerika kunnen worden. Nu is hij al lang niet meer het boegbeeld van christelijk rechts. Als er nog meer onthullingen volgen, kan dat misschien wel gevolgen hebben. Maar de schade is lang niet zo groot als tien jaar geleden het geval was geweest."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden