Stevo Akkerman. Beeld RV
Stevo Akkerman.Beeld RV

Column

Met het verstrijken van de tijd neemt de goddelijkheid van Mao Zedong alleen maar toe

Het bezoekuur is van acht tot twaalf ’s ochtends en de oude man ligt er nog net zo bij als twaalf jaar geleden, toen ik hem voor het eerst bezocht. Ik denk niet dat hij me herkent; Mao Zedong is al 41 jaar dood.

Hij oogt, liggend in het grote mausoleum op het Plein van de Hemelse Vrede, veel kleiner dan je van een Grote Roerganger zou verwachten, en zijn diepgelige gelaat wekt de indruk van plastic te zijn.

Het is ijskoud deze week in Peking, en de smog-meter staat op ‘excessief’, maar toch blijft een gestage stroom Chinezen eer bewijzen aan de man die van hun land een communistische volksrepubliek maakte en die verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van veertig tot zeventig miljoen mensen. Ouders nemen hun kinderen mee. Voor me loopt een meisje in een vrolijke roze jas, zwaaiend met een Chinees vlaggetje. Anderen hebben een witte roos bij zich – te koop bij de ingang – om die in de hal aan de voeten van Mao’s standbeeld te leggen. Ik word gemaand mijn muts af te nemen en vlak voor het binnentreden van de zaal met de glazen sacrofaag krijg ik nog aanvullende instructies. Handen niet op de rug, maar strak langs het lichaam.

Zo ken ik het van andere mausolea; ook bij de geprepareerde stoffelijke resten van Georgi Dimitrov in Sofia en die van Vladimir Lenin in Moskou werd mijn eerbied met strenge blikken en besliste gebaren afgedwongen, net als een zeker tempo: het was niet de bedoeling letterlijk stil te staan bij de dode.

Dimitrov, de eerste communistische leider van Bulgarije (en medeverdachte van Marinus van der Lubbe in het proces over de Rijksdagbrand), rust inmiddels al lang en breed ergens anders. Zijn mausoleum werd in 1999 van overheidswege opgeblazen, wat overigens pas bij de vierde poging lukte.

Lenin ligt nog steeds tentoongesteld op het Rode Plein, maar om de zoveel tijd laait de discussie op over de vraag of dat wel gepast is.

Mao blijft iets dergelijks bespaard, sterker, het is bij hem ondenkbaar. Hij mag zijn fouten hebben gehad, dat ontkent ook de officiële Chinese geschiedschrijving niet, maar dat doet niets af aan zijn positie als nationale heilige. “Al sinds duizenden jaren vereert men in China mensen als goden,” schreef Ian Buruma eens. “In de ogen van de gelovigen gaat het er niet om Mao goed of slecht was, dergelijke criteria gelden niet voor godmensen.”

Met het verstrijken van de tijd neemt de goddelijkheid van Mao alleen maar toe, geholpen door het feit dat de directe herinnering aan zijn optreden als mens langzaam maar zeker vervaagt.

Stuurman

De huidige grote leider, Xi Jinping, heeft de verheerlijking van Mao nieuw leven ingeblazen, en onder zijn bewind worden lieden die te fel van leer trekken tegen Mao’s gruweldaden hardhandig tot de orde geroepen. Xi, wiens gedachtengoed bij het laatste congres aan het handvest van de communistische partij werd toegevoegd, doet dat in zijn hoedanigheid als ‘ongeëvenaarde stuurman’, zoals de staatspers hem noemt. Ik doe mijn muts alvast af.

In een eerdere versie van deze column stond dat Georgi Dimitrov de advocaat van Marinus van der Lubbe was. Dit is onjuist: Dimitrov was, samen met twee andere Bulgaren, medeverdachte in het proces over de Rijksdagbrand. Dimitrov en de andere twee Bulgaren werden uiteindelijk niet veroordeeld, Van der Lubbe wel.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden