Met het opstappen van Opstelten en Teeven is de kous nog niet af

Ivo Opstelten (l) en premier Mark Rutte. Beeld anp

Het Kamerdebat over de inmiddels roemruchte 'Teevendeal' is gaande. In plaats van met minister Opstelten en staatssecretaris Teeven, die beiden maandagavond zijn afgetreden, wordt het debat nu met premier Rutte gevoerd.

Opstelten en Teeven (Veiligheid en Justitie) traden af nadat duidelijk werd dat er niet 1,25 - zoals Opstelten beweerde - maar 4,7 miljoen gulden gemoeid was met de deal die toenmalig officier van justitie Fred Teeven in 2000 sloot met de veroordeelde drugshandelaar Cees H.

Cees H. zegt vanavond in Nieuwsuur dat hij geen bezwaar heeft tegen het openbaar maken van de schikking tussen hem en het Openbaar Ministerie. Op de vraag of Teeven details mag prijsgeven zegt Cees H.: "Hij mag het van mij zeggen. Ik weet wat er is afgesproken". Teeven heeft nu nog een geheimhoudingsplicht.

H. reageert voor het eerst op de ophef over de deal. Hij zegt dat hij niets te verbergen heeft en dat hij geen tegenprestatie heeft geleverd voor de 4,7 miljoen gulden die hij kreeg, zoals vandaag door meerdere bronnen werd gesuggereerd. Hij zegt dat hij niet wil worden afgeschilderd als informant van justitie. "Dat wil ik uit de wereld hebben", aldus H.

De oppositie sleep gisteren al haar messen en de verwachting is dat Rutte het niet gemakkelijk krijgt. Bram van Ojik (GroenLinks) vindt het belangrijk dat de Kamer nu 'volledige openheid van zaken' krijgt. CDA-voorman Sybrand Buma plaatste vraagtekens bij 'de regie van de minister-president' in deze zaak.

"Er zijn veel vragen aan het kabinet te stellen", zei Arie Slob (ChristenUnie) na het aftreden van de liberale bewindslieden al. Hij vindt dat een onafhankelijke commissie de onderste steen boven moet zien te krijgen en gaat dat voorstellen in het debat. Slob wil niet dat de vragen van de oppositie 'boven de markt blijven hangen zodat ook de opvolgers van Opstelten en Teeven er last van blijven houden'.

Meer dan honderd vragen

Na de uitzending van Nieuwsuur vorige week, waar het bonnetje voor het eerst opdook, vroeg de Kamer Opstelten al om opheldering en stelde meer dan honderd aanvullende vragen. Politiek redacteur Nicole Besselink ploegde door 27 kantjes met vragen en antwoorden en blikt vooruit op het debat met premier Rutte over de deal met Cees H..

Waarom debatteert de Kamer vanmiddag eigenlijk nog over de zaak?
Het lijkt op het eerste oog wellicht onzinnig omdat de minister en staatssecretaris zijn opgestapt en er nog geen opvolgers zijn. Maar het is goed parlementair gebruik dat wanneer bewindslieden buiten de Tweede Kamer aftreden, de premier daarover een verklaring aflegt in de Kamer en hierover in debat gaat. Daarbij komt dat nog lang niet alle vragen van de Tweede Kamer zijn beantwoord over de zaak. Uit vrees dat de zaak vol vraagtekens weer naar de achtergrond verdwijnt, willen Kamerleden zo snel mogelijk opheldering. Dat ze deze pijnlijke zaak zo nog even flink kunnen inwrijven bij het kabinet met nog een week te gaan tot de provinciale verkiezingen, is mooi meegenomen.

Waarover? Wat willen ze weten?
Van alles. Want we weten nu wel dat met de deal tussen Teeven en Cees H. niet 1,25 miljoen maar 4,7 miljoen gulden was gemoeid, maar niet waarom dat nu pas bekend is gemaakt. Waarom kon Opstelten de betaalgegevens nu wel vinden maar een jaar lang niet? Waarom vertelde Teeven, direct betrokken bij de deal, zijn minister niet dat het overgemaakte bedrag veel hoger lag dan de 1,25 miljoen die uit de aanvankelijke cijfers viel af te leiden? Moest het bedrag geheim blijven? Waarom? Zijn er destijds aanvullende afspraken gemaakt? Heeft H. in ruil voor het geld informatie over het criminele circuit verstrekt?

Is er iets nou iets mis met die deal?
Ogenschijnlijk niet. Teeven was destijds een pionier op het gebied van schikkingen tussen het Openbaar ministerie en criminelen. Regels waren er nog nauwelijks: de Belastingdienst kon erbuiten gehouden worden, inhoudelijke goedkeuring van de minister van justitie was niet nodig. 'Beleid met betrekking tot de wijze waarop met ontnemingschikkingen moest worden omgegaan was er destijds niet', schreef Opstelten gisteren aan de Kamer. Ook Teeven benadrukte gisteravond dat er 'helemaal niets mis' is met zijn 'Teevendeal'.

Als die deal in de haak is, waarom stapten ze dan op?
Niet zozeer vanwege de inhoud van de schikking. De Tweede Kamer mag verontwaardigd zijn over het bedrag dat een drugscrimineel aan een deal met justitie overhoudt, destijds mocht het. Springende punt is dat Opstelten de Tweede Kamer vorig jaar een bedrag heeft voorgehouden dat veel lager is dan het daadwerkelijke bedrag dat in 2001 is overgemaakt naar de advocaat van Cees H.. Daarmee heeft Opstelten de Kamer verkeerd geïnformeerd, een politieke doodzonde die hem in een debat op een motie van wantrouwen was komen te staan.

Die bui zag Opstelten al hangen en na beraad met de VVD-top blies hij de aftocht. Teeven had zijn positie ter beschikking kunnen stellen om onder een volgende minister terug te keren, maar liet die optie links liggen omdat hij zichzelf niet meer 'geloofwaardig' vond. Hij nam net als Opstelten ontslag.

Staat er in het debat nog wat op het spel voor de VVD?
In principe niet. Voor het kabinet is de zaak met het vertrek van Opstelten en Teeven afgehandeld. Binnen de coalitie lijkt de zaak ook niet voor spanning te zorgen; de VVD heeft het probleem immers zelf binnenskamers opgelost. De partij heeft de PvdA niet in de moeilijke positie gedwongen om stelling te nemen tijdens een debat over de zaak. De VVD zal de wind in het debat van voren krijgen, maar daar is premier Rutte op voorbereid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden