Met Hemelvaart dauwtrappen: in het oosten doen ze het nog

Een natuurexcursie op Hemelvaartsdag in het Natuurschoonbos tussen Nietap en Roden. Beeld Hollandse hoogte

Voor dag en dauw uit de veren om lawaai te maken en met de blote voeten door het natte gras te dartelen. Dat laatste gebeurt niet meer op Hemelvaartsdag, maar is vervangen door een biertje voor onderweg.

Een warme bal gehakt, glas koud weizenbier en goede sigaar staan morgen op het menu van Emile Hoogterp. Let wel: ’s morgens vroeg om acht uur. De versnaperingen nuttigt hij op het terras van Café d’Olde Wettering in het Overijsselse plaatsje Lierderholthuis. Daar is volgens de traditie van zijn vriendengroep de eerste pitstop tijdens het jaarlijkse dauwtrappen.

Hemelvaartsdag staat bij Hoogterp en zijn vrienden in het teken van fietsen, weer of geen weer. Om zeven uur – voorheen zes uur maar het café wilde graag een uurtje later open – stapt de technisch directeur van een ingenieursbureau op zijn fiets voor een tocht van een kilometer of zeventig, het vertrekpunt is Zwolle. Daar ontstond in 2003 bij studentenvereniging ZHTC de traditie. De eerste jaargang fietste Hoogterp met vijf medestudenten, nu gaan er jaarlijks zo’n vijftien man (en soms vrouw) mee.

Dauwtrappen oude stijl lijkt niet meer te bestaan. Het verhaal gaat dat mensen op Hemelvaartsdag al om drie uur ’s nachts zingend en blootsvoets op het vochtige gras dansten, dauw zou een zuiverende werking hebben. Over de herkomst van het gebruik is volgens het Meertens Instituut, documentatiecentrum voor de Nederlandse taal en cultuur, echter amper betrouwbare informatie beschikbaar. Wel kan met vrij veel zekerheid worden gesteld dat blootsvoets dansen niet meer voorkomt.

Kratje bier

Dauwtrappen nieuwe stijl gebeurt echter nog wel, voornamelijk in het oosten van Nederland. Jongelui stappen bij het ochtendgloren op de fiets met achterop een kistje bier of flesje drank. Ook worden er voor dag en dauw tochten georganiseerd, te voet of per fiets, door bijvoorbeeld Staatsbosbeheer.

Dauwtrappen met de koninklijke muziekvereniging Semper Crescendo in de jaren tachtig, hier op de terugweg naar Oldenzaal. Beeld *

Gelopen wordt er al jaren door de koninklijke muziekvereniging Semper Crescendo uit Oldenzaal. Het dauwtrappen gaat er terug tot 1912, de vertrektijd is zes uur. Vrijwel geen jaar werd overgeslagen: “Hooguit drie keer ging het niet door omdat het weer te slecht was, het regende zo hard dat de instrumenten konden beschadigen”, zegt Jorn Huiskes (24). Hij is waarnemend voorzitter van de muziekvereniging en loopt dit jaar voor de veertiende keer mee. “We lopen met een hele grote groep. En ja, ook zo vroeg spelen we al muziek, dat zijn de meeste mensen hier wel gewend.”

De verhalen over het dauwtrappen gaan bij Semper Crescendo van generatie op generatie, Huiskes kent alle. “Tot de jaren zeventig gingen de katholieke leden na het wandelen naar de kerk en dronken de protestanten een kop koffie. Mettertijd gingen steeds minder mensen naar de kerk en werd koffiedrinken populairder. Inmiddels is de koffie ingeruild voor bier. “Om acht uur komt het bier tevoorschijn en na een paar glazen lopen we terug naar de vereniging. Daar drinken we er nog een paar en gaat iedereen zijn eigen weg.”

Barbecue

Bij Emile Hoogterp beslaat het dauwtrappen vrijwel de hele dag die ’s middags wordt afgesloten met een barbecue. Ieder jaar fietst de groep vanuit Zwolle kriskras op en neer naar Dalfsen. De heenweg gaat steevast via Lierderholthuis, waar een foto met het plaatsnaambord wordt gemaakt. “Waarom we dat doen is een groot raadsel, dat geldt voor wel meer gebruiken. Ooit bestelde iemand die later aanschoof een gehaktbal en sindsdien doen we dat allemaal.” 

De Zwollenaar was initiatiefnemer van het dauwtrappen. “Ik houd van nature van aparte dingen en zag dat meer groepen op de vroege ochtend gingen fietsen. Als student waren we wel gewend om vijf uur thuis te komen, maar zo vroeg al opstaan overkwam ons nooit. Dauwtrappen leek me een mooie reden om dat wel te doen.”

De voorbije jaren verhuisden vrienden van Hoogterp naar Tilburg, Hengelo en Amersfoort. Maar morgen zijn ze er weer bij. Hoogterp kijkt uit naar de tocht. “Fietsen is een leuke manier van contact. Je hoeft elkaar niet aan te kijken maar praat zo een uur met iemand die je normaal niet zo vaak ziet.” En dan gaat het natuurlijk ook over de aparte belevenissen uit eerdere jaren.

Zo was eens het handmatig te bedienen pontje bij Hessum kaduuk, vertelt Hoogterp. “Gelukkig zijn wij techneuten, dus hebben we de veerpont gewoon zelf gerepareerd.” Ook brak al eens het zadel van de fiets van een vriend. “Daar was geen repareren meer aan. De laatste twintig kilometer moest hij staand afleggen, of zittend op de bagagedrager.”

Lees ook:

De midwinterhoorn is weer helemaal terug

Nog zo'n traditie in het oosten: het midwinterhoornblazen. Het gebruik floreert in Overijssel en Gelderland, met dank aan de status van immaterieel cultureel erfgoed, die het vijf jaar geleden kreeg. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden