Opinie

Met feestlampjes opgetuigde nachtmerrie

Een in zeer pikant maar maagdelijk wit gestoken bruid die tijdens een sneeuwstorm doodgemoedereerd blootsvoets de gelagkamer van een oer-Duits dorpshotelletje binnenstapt, waar prompt een Poolse immigrant bruut wordt vermoord en zijzelf als slachtoffer in een perverse verkrachtingsscène belandt, beloerd door de hele clientèle? Dat kan toch niet waar zijn?

In 1991 werd 'De Mooie Onbekende' ('Die schöne Fremde') van Klaus Pohl (1952) in zijn eigen Duitsland als Krimi met veel seks en geweld een theaterhit. Twee jaar later legde regisseuse Lidwien Roothaan bij Toneelgroep Amsterdam via de onbarmhartig beleden vrouwen- en vreemdelingenhaat in de tekst de vinger vooral op het sluimerende fascisme in benauwde gemeenschappen. Gijs Scholten van Aschat, die het stuk nu bij Het Nationale Toneel regisseert, heeft er een gans andere wending aan gegeven. Geen politieke thriller, geen maatschappelijke aanklacht, maar een absurde nachtmerrie is zijn versie.

Aan het begin van de voorstelling bestijgt de bruid met haar bruigom een trap, staat even stil en wendt haar gezicht half om naar de diffuus verlichte ruimte beneden haar met wat vage gestalten aan tafeltjes. Het slot is een herhaling van deze stomme scène. Wat daartussen voor het publiek een tweeenhalf uur durend kijkspel is geweest, heeft zich in haar hoofd in een flits afgespeeld. Een droom vertel je tenslotte niet in diezelfde fractie van een seconde na.

Eenmaal onder de stamgasten is de Mooie Onbekende zowel voor de in argwaan en adoratie stikkende vrouwen als voor de lebberbekkende mannen de belichaming van de madonna-hoer, de snol die zich in een advertentie aan mannen aanbiedt, maar die zich ook ontfermt over de stervende Pool. Het is alles bizar. De vooroordelen, de misverstanden, de mannen die zich laten vollopen met in transparante infuuszakken op hun buik geschonken wijn, de verkrachter met een herdershond als verlengstuk van zijn gebontjaste arm, haar ultieme wraakactie als een de mannen tegen elkaar ophitsende Lili Marleen, de bruidegom die transformeert in de verkrachter en weerom.

De scènes worden omlijst met harde schlagerklanken en het in twee etages verdeelde decor van André Joosten -een kroeg en een hotelkamer- doet met accessoires en feestlampjes nog een beetje bovenop de kitsch van de irrealiteit. Het heeft absoluut zijn charme, zo'n luchtig opgetuigde nachtmerrie. Ongerijmdheden als een in de bruidssuite weggeworpen sluier, die in de kroeg wordt opgevangen door een slaafs vrouwtje, moeten die sfeer versterken. Maar wat Scholten van Aschat er zijn publiek mee wil vertellen? Dat een vrouw onbewust toch van een verkrachter aan haar arm droomt? Kom nou, zo plat? Veel diepgang valt in de voorstelling verder niet te ontdekken en de magie van een echte droom ontstaat al evenmin, ondanks de enge maskertjes die allen dragen, behalve natuurlijk het titelpersonage. Hoewel, ook de Pool draagt geen masker. En waarom niet? Omdat hij als zielige allochtoon de vermoorde onschuld vertegenwoordigt? Steekt daar niet toch even het moralisme de kop op, dat Scholten van Aschat in deze benadering juist wilde vermijden?

Met de première van 'De Mooie Onbekende' heeft Het Nationale Toneel afgelopen woensdag de Guido de Moor-zaal ingewijd, een repetitie-/theaterruimte die bedoeld is voor werkplaatsproducties, waarin jonge acteurs zich onder begeleiding van regisseurs uit eigen gezelschap kunnen ontwikkelen. Dat is een aanwinst. Jammer dat we er deze eerste keer, behalve van Angelique de Bruijne in de hoofdrol, de gezichten niet bij kunnen zien. Dat er met plezier aan is gewerkt, geloof ik graag. Dat straalt de voorstelling wel uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden