Met een pontje naar een poldereiland

De Zwanburgerpolder is een eilandje bij Warmond, alleen te bereiken met salonboot 'De heere Schouten'. Die vaart alleen bij goed weer, anders gaat-ie 'kojannen'.

In het stiltegebied bij Warmond is het niet bepaald stil. Vliegtuigen vol vertrekkers stijgen op en ergens nabij leeft iemand zich uit met een slijptol. Tja, het op een bord geuite verzoek 'om geen gerucht te maken' geldt slechts tijdens het broedseizoen.

Ruig is het hier wel. Water, wilgen, riet en kattenstaarten zijn prettig opdringerig en vol vogels. Een jonge mol, zoekend naar een hoogst- eigen leefgebied en nog niet doordrongen van de gevaren des levens, scharrelt pal voor me op het pad.

Het stilteommetje is maar een ommetje en al snel is daar de waterkant. Frits Beukenkamp en Warner Borgveld, vrijwilligers van de veerpont 'De heere Schouten' wachten me met koffie op en zijn meteen niet te stuiten in hun enthousiasme over hun boot. De heere Schouten blijkt een notarisbootje uit 1906 waarmee de notaris langs boeren en pachters ging om geld te innen en akten te regelen. "Vroeger half overdekt. De notaris en zijn klerk zaten droog, de schipper niet", vertelt Beukenkamp. Zijn kompaan - een voormalig marineman - kijkt bezorgd naar de lucht. Meer dan windkracht vijf kan het bootje niet hebben. "Dan gaat-ie kojannen en halen we 'm uit de vaart."

Ik heb geen idee wat kojannen is (Van Dale ook niet) maar het klinkt dreigend genoeg. Alleen achterblijven op een eiland - want daar varen de mannen me naartoe - lijkt romantischer dan het is.

De overtocht is kort en verwelkomd door koeien stap ik de kant weer op. Dit is de Zwanburgerpolder, vernoemd naar de heerlijkheid van de zwanendrift in vroeger jaren dan wel een verbastering van Swabroeck: 'grenzend aan moerassig land'. Nu is de polder geheel omgeven door water. Leegte rondom, althans als je niet te ver kijkt. Het blijft immers de Randstad en 't Joppe is een geliefd zeil-, kano-, roei- en sloepwater. Vissers zijn er nauwelijks. 't Joppe - een zandwinput gegraven ten behoeve van wegen- en huizenbouw in Leiden - is behoorlijk vervuild door mest en bestrijdingsmiddelen. Net als de overige Kagerplassen, die overigens wél op natuurlijke wijze zijn ontstaan uit oude veenstromen.

Opvallend zijn de bosjes her en der en ik ben

blij dat ik wat vooronderzoek heb gedaan. Er zijn verschillende verklaringen voor die bosjes. De meest waarschijnlijke is die van het pestbos. Conform een bepaling in het Staatsblad inzake het begraven van 'aan veetyphus gestorven vee', moest op de plek waar het dier gestorven was een minstens twee ellen diepe kuil gegraven worden. "Het dier wordt daarin geworpen, met koolteer en petroleum rijkelijk overgoten en met eene twee palm dikke laag ongebluschte kalk overdekt. Hierover wordt een laag hooi of stroo gebracht, de kuil met aarde ter dikte van minstens vijf palmen digtgemaakt welke sterk wordt aangestampt."

Het graf moest vervolgens minimaal een jaar voor vee worden afgesloten. Maar grond is grond dus plantten de boeren er bosjes op om in elk geval hakhout te kunnen winnen. De pest verdween, de bosjes bleven. Tot genoegen van de boerenzwaluwen. In de luwte ervan hangen vliegjes en mugjes en dat is makkelijk vangen.

Wonderlijk genoeg is er op deze zomerdag geen enkele andere wandelaar. Oké, het is zwaar bewolkt, maar zwoel en vakantietijd. Ook bij kaasboerderij De Eenzaamheid rust alom. Na wat roepen verschijnt gelukkig de vrouw des huizes en kan er een flink pond fenegriekkaas mee in de tas. "Niet te lang bewaren. Boerenkaas is schimmelgevoelig." Alsof de smaak bewaren mogelijk maakt.

Het oogt vredig, dit eenzame bestaan in de polder. Vredig ook het pontje dat al ligt te wachten voor de overtocht naar Tengnagel, een schiereilandje dat vernoemd is naar de boerderij die er ooit stond. Ook hier ruigte en koeien, maar dan is het met de wildernis gedaan. Op het volgende lapje grond, De Strengen, chillen pubers en probeert een vrouw volslagen vergeefs haar hond een bal te laten apporteren.

Met zijn salonbootje De heere Schouten voer de notaris bij boeren langs om geld te innen

Route

De Zwanburgerroute start bij de Gemeentehaven in Warmond (www.zwanburgerroute.nl). De routebeschrijving is ook verkrijgbaar bij de VVV Warmond, Dorpsstraat 88A. Bovendien is de route ook bewegwijzerd met ANWB-bordjes. Lengte 7 km.

De gemeentehaven is per fiets bereikbaar vanuit NS Leiden Centraal (OV-fiets, 6 km), bus 50 (richting Haarlem) brengt u vlakbij.

Heere Schouten

Let op: de volledige route is alleen te lopen als De heere Schouten in de vaart is. In de zomermaanden (t/m september) op vrijdag, zaterdag, zondag en woensdag van 10.00-16.30 uur (varen tot 17.00 uur). In oktober alleen in het weekeinde. De boot brengt je van Koudenhoorn (vasteland) naar de Zwanburger-polder (eiland) en vandaar naar Tengnagel (vasteland). Als je op de steiger staat en de boot is uit zicht, dan bellen: 06 23375662.

Volwassenen euro 2,00 (2x overzetten), kinderen tot 7 jaar gratis. Honden en fietsen kunnen niet mee.

Als de boot uit de vaart is (bij veel wind) is er een alternatief rondje te lopen. Route verkrijgbaar bij VVV.

Het is ook mogelijk het bootje privé te huren. Info op de site van de Zwanburgerroute.

Kaas

Kaasboerderij De Eenzaamheid verkoopt lekkere kaas. Er zijn geen vaste openingstijden: als er iemand thuis is, kun je kaas kopen. Niet op zondag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden