naschrift

Met een kus op de lippen benoemd tot eerste 'damesgeneraal'

Rechts Anna Mae McCabe, 1920-2018.Beeld getty

Anna Mae McCabe werd meegesleurd door de golf van patriottisme die over de Verenigde Staten spoelde na de Japanse aanval op Pearl Harbor, en meldde zich aan bij het leger. 

Haar broer ging bij de marine en Anna Mae McCabe, die eind 1941 net een opleiding tot verpleegkundige had voltooid, meldde zich aan als ziekenverzorgster aan het front. Ergens in Europa, dacht ze. En met dat toekomstbeeld strak voor ogen doorliep het meisje uit het rurale Pennsylvania een training in Louisiana, dat haar toescheen als het heetste en stoffigste oord op aarde.

Hoe vals die inschatting was, ontdekte McCabe toen ze tot haar schrik naar India werd uitgezonden. De troepenverplaatsing duurde bijna twee maanden en het gevaar van een Japanse aanval loerde overal. Ze was doodsbang, maar die angst mengde zich op vreemde wijze met de opwinding die ze voelde. "Voor iemand die nog nooit eerder weg was geweest van huis", zei ze later, "was dit een avontuur".

Tropische ziekten

Ze werd gestationeerd bij een primitief veldhospitaal aan het begin van de Ledoweg in Assam, die dwars door de jungle werd aangelegd om materieel en voorraden naar Burma en China te vervoeren. Malaria heerste alom, de staf werd geveld door een keur aan tropische ziekten, en de gewonden werden de operatiekamer binnengedragen met een pantser van aangekoekte klei rond hun lichamen dat idealiter moest worden afgebikt alvorens aan de noodprocedure te beginnen. McCabe moest bloedzuigers van haar huid branden en zich verweren tegen slangen: eentje had zich om haar klamboe gewikkeld, en een cobra school onder haar ziekenhuisbed toen ze was opgenomen met dysenterie.

Dat bleek nog niets vergeleken bij het veldhospitaal in Incheon, dat ze aan het begin van de Korea Oorlog in 1950 opzette. In negen maanden tijd kwamen er meer dan 25.000 zieken en gewonden binnen, soms zevenhonderd per nacht. Stromend water was er niet en de medische voorraadkast was vrijwel leeg. In steenkoude operatiekamers werden de militairen in elkaar geknutseld of van ledematen ontdaan met wat de artsen maar voorhanden was.

Verpleegkunde was Anna Mae McCabes roeping. Als kind legde de dochter van twee heilsoldaten verbanden aan rond de poten van de eettafel en ze bestudeerde gefascineerd de maatschappelijk zwakkeren die haar ouders noodden aan de dis.

Haar grote liefde was echter de muziek. Ze speelde piano, orgel en hoorn en ambieerde eigenlijk het conservatorium - maar dat konden haar ouders niet betalen. Dus gaf ze samen met anderen, in haar schaarse vrije tijd, concerten aan de frontlinies om de bloedige oorlogsrealiteit draaglijker te maken.

Kolonel

Ondertussen groeide het aantal strepen op haar uniform gestaag, en ze greep haar wassende invloed aan om hervormingen doorgevoerd te krijgen. Als legermanager professionaliseerde ze het korps. Ze bewerkstelligde dat zwangere militairen niet langer ontslagen werden, stelde een bevallingsverlof in, bepaalde dat ook moeders voortaan reservist mochten zijn en regelde dat echtgenoten van militairen dezelfde privileges kregen als echtgenotes. Zelf huwde ze in 1956 William Hays.

In de jaren zestig leek de rek uit de carrière van nu kolonel Anna Mae Hays, commandant van de Geneeskundige Dienst. Tot een wetswijziging de militaire machocultuur verder verkruimelde door de generaalsster genderneutraal te maken. Mannelijk geürm was haar deel toen Hays in 1971, een jaar voor haar pensioen, als eerste Amerikaanse vrouw deze rang kreeg toebedeeld. En ook gekluns: na het uitdelen van de ster kuste de stafchef haar pal op de lippen en verklaarde dit lacherig tot het nieuwe protocol om 'damesgeneraals te feliciteren'.

Ze nam het zoals het kwam en beschouwde haar nieuwe positie vooral als erkenning van de militair verpleegkundigen. Maar het historisch belang ontging haar geenszins. "Opeens heb je als vrouw een ster op je schouder", zei ze, "terwijl dat toch schier onmogelijk was".

Anna Mae Violet McCabe Hays werd geboren op 16 februari 1920 in Buffalo. Ze overleed op 7 januari 2018 in Washington.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden