'Met een interview voorkomt de Koning overdadig roddelen'

Koning Willem-Alexander wordt geïnterviewd door Wilfried de Jong op de Eikenhorst ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag. Beeld ANP KOEN VAN WEEL

Omdat koning Willem-Alexander morgen 50 wordt, blikt Wilfried de Jong vanavond met de koning terug op opmerkelijke momenten. Een slimme keus, zegt mediahistoricus Huub Wijfjes.

Het zal geen toeval zijn dat juist Wilfried de Jong de koning vanavond mag interviewen. Willem-Alexander staat bekend als een sportfanaat, heeft in ieder geval graag dat imago, en wat is er dan mooier dan een avondje op de bank met de man die als interviewer furore maakte met Sportpaleis De Jong? De keuze van de koning om op een losse manier te praten over (ongetwijfeld zorgvuldig geselecteerde) beeldfragmenten, is volgens mediahistoricus Huub Wijfjes een verstandige. Want een veilige: "Het gesprek gaat dan niet aan de hand van de hete actualiteit."

Hoe heeft het Koninklijke Interview zich ontwikkeld?

"Het fenomeen is nog niet zo gek oud. Voor de jaren zestig was het nog niet aan de orde en daarna slechts spaarzaam. Zeker Beatrix was er niet dol op. Zij heeft misschien vier, vijf grote televisie-interviews gegeven. Haar moeizame verstandhouding met de pers begon al toen ze een jaar of zeven was. Ze reageerde toen heel stuurs op een vraag van journalist Frits Thors. Het was natuurlijk de reactie van een kind, maar ik vond het heel tekenend voor haar latere relatie met de pers. Beatrix wilde graag zoveel mogelijk de controle en koos daarom heel bewust wie haar mocht interviewen. De schrijfster Hella Haasse, Dorien Pessers en KRO-journalist Ad Langebent. Dat werden nog best kritische gesprekken, trouwens. Maar Beatrix had het toch liever niet, die interviews. Ze koesterde haar privacy enorm en wantrouwde de pers. Denk bijvoorbeeld aan haar uitspraak over de pers: 'de leugen regeert'. "

En Willem-Alexander?

"Die heeft het ook liever niet. Maar het gebeurt omdat het verstandig is om af en toe wat van jezelf te laten zien. Het volk heeft daar recht op en je voorkomt er overdadig roddelen mee."

Die lastige journalisten ook altijd met hun vragen. Wat schiet een koning ermee op?

"Soms moet je iets uitleggen aan het volk, maar een koning of koningin kan dat beter doen via een toespraak. Dus met eenrichtingsverkeer. Leden van het Koninklijk Huis mogen zich ook niet in vrije zin uitlaten. Elke uitglijder die ze maken, komt immers op het bordje van de premier. Willem-Alexander probeert wel iets ontvankelijker te zijn dan zijn moeder, iets losser. Maar daarmee loopt hij ook meer risico. Af en toe maakt hij ook een slippertje op dat vlak. Denk maar die 'beetje dom'-opmerking die hij maakte tegenover de pers in New York, naar aanleiding van vragen over de vader van Máxima. Een koning kán zich nu eenmaal, vanwege zijn precaire staatsrechtelijke positie, vrijwel niets permitteren."

Is de keuze voor Wilfried de Jong dan wel zo verstandig? Die kan erg kritisch zijn.

"Ik ben wel benieuwd, ik vind Wilfried de Jong een goede interviewer. Het zal waarschijnlijk een portretterend interview worden, een beetje zoals bij 'Zomergasten'. Met door de gast gekozen fragmenten. Het gaat dan ook niet aan de hand van de hete actualiteit. Dat zijn voordelige posities voor degene die daar zit."

Het interview met de koning wordt vanavond uitgezonden om 20.33 uur op de zenders NPO1 en RTL 4.

Koninklijke gesprekken om te onthouden

Opvallend Televisie-interviews zijn niet de favoriete bezigheid van Nederlandse vorsten. Desondanks kwam het soms tot een memorabel vraaggesprek.

Een hartstochtelijke koningin Juliana

1987 Maartje van Weegen interviewt koningin Juliana en prins Bernhard, zonder twijfel het meest spraakmakende vorstelijke interview. Met name Juliana liet zich verschillende keren hartstochtelijk gelden: "Bah! Ik hou niet van conventies, ik hou niet van conventioneel, ik hou niet van... pro-to-col." Huub Wijfjes: "Je ziet Bernhard geamuseerd denken: dat malle mens altijd met haar spontane uitspraken. En dan krijgt hij de vraag van zijn vrouw: vertel de mensen thuis nu eens hoe je ooit op het idiote idee bent gekomen om met mij te trouwen. Geen antwoord. Wel veel rook uit zijn pijp."

Koningin Beatrix over het eenzame ambt

Interview Beatrix 2005 Beeld RV

2005 Dorien Pessers spreekt met koningin Beatrix naar aanleiding van haar 25-jarig regeringsjubileum. In het vraaggesprek vertelt Beatrix dat ze zich enigszins had verkeken op wat het betekent om koningin te zijn: "Als je er dan opeens voorstaat en het begint reëel te worden, dan blijkt de praktijk heel anders te zijn dan je je hebt voorgesteld". En: "Je verkijkt je erop hoe eenzaam het is. Dat is een element dat je nooit goed kan inschatten van tevoren. Tegelijkertijd is het ook een ambt waarin je niets alleen kunt doen. Je hebt altijd andere mensen nodig om iets uit te voeren."

Máxima verovert de Nederlandse harten

2001 Tijdens de persconferentie rondom de verloving van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta steelt Máxima in charmant Nederlands de harten van veel kijkers. Bovendien wijst ze in één moeite door haar aanstaande met een milde glimlach terecht om zijn loslippigheid tegenover de pers: "Jij was een beetje dom".

De angsten van de aanstaande koning

2013 Willem-Alexander en Máxima spreken met Rick Nieman en Mariëlle Tweebeeke. Er zijn twee moeilijke onderwerpen: de comateuze prins Johan Friso en de angst door de aanslag in Apeldoorn en de Damschreeuwer. Willem-Alexander: "Nou, na Apeldoorn, moet ik zeggen, liep ik met mijn secretaris van het Verenigde Naties-adviesorgaan door New York en hij vroeg aan mij: 'Hoe gaat het nou met je?' Dat was een maand later. Ik zeg: 'Nou, ik ben er wel overheen'. Totdat zo'n New Yorkse taxi over een putdeksel heen denderde naast me en ik ongeveer bij hem in de armen sprong."

Lees ook: Koning zeldzaam openhartig op tv

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden