Met een fluwelen tong wilde Erasmus voor niemand wijken

AMSTERDAM - Toen de jonge Desiderius Erasmus in Venetië aanklopte bij een beroemde drukker om zijn werk uitgegeven te krijgen, moest hij geduldig wachten op zijn beurt. Hij was dan wel geleerde, en hij sprak dan wel beeldschoon Latijn, maar zijn accent was dat van een Bataaf. En geen Italiaan nam bewoners van boven de Alpen serieus.

Later kwam het, zoals bekend, nogal goed met de man uit Rotterdam. De Humanistische Omroep kan natuurlijk niet genoeg aandacht besteden aan de grondlegger van de levensbeschouwing die ze uitdraagt. Vanavond is alweer de tweede aflevering te zien uit een documentairereeks over Erasmus, gemaakt door Annette Apon. Concedo nulli -Ik wijk voor niemand- is het motto, en het thema 'de zingeving van het leven en de relatie van de mens tot God'. Dat klinkt te zwaar voor wat het is: een lichtvoetige inleiding in Erasmus' biografie en gedachtegoed.

Erasmus was erg kritisch over de rooms-katholieke kerk, met haar pracht, bijgeloof en hebzuchtige prelaten. Die 'verwereldlijking' was in de ogen van deze Bergrede-gelovige een degeneratie. ,,Als de pausen, die de plaatsbekleders van Christus zijn, eens probeerden zijn levenswijze te imiteren.'' Maar breken met de kerk wilde hij niet, en hij was te gematigd en te zachtmoedig voor de revolutionaire toon die reformator Maarten Luther aansloeg. ,,Er is niets dat ik zo verwerp als twist'', schreef de humanist zuchtend. Met inschikkelijkheid en een 'fluwelen tong' bereik je méér, vond hij.

Nadrukkelijk legt de documentaire de verbinding met vandaag: wat heeft Erasmus ons nu nog te melden? Louise Fresco, onderdirecteur-generaal van de VN-voedselorganisatie FAO, zorgt voor de link. Had Erasmus nu geleefd, zegt ze, dan was hij geen Seattle-activist geweest, maar gewaardeerd auteur van vlammende stukken in The New York Review of Books. Daar heeft ze vast gelijk in. Zelf probeert Fresco -die mooi vertelt waar haar engagement vandaan komt- óók met een fluwelen tong haar doel te bereiken: een eerlijker verdeling van de voedselbronnen. Haar concedo nulli: ,,Ik laat mijn oren niet hangen. Naar de ene, noch naar de andere kant.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden