Met een Duitse leeftijdgenoot naar de guillotine

Kort na de bevrijding van Eindhoven op 18 september 1944 werd ik sergeant-tolk in het Britse leger. Daar heb ik bijna twee jaar gediend bij een eenheid die in de bevrijde gebieden.

Civil Affairs heette en in het veroverde Duitsland Military Government. Natuurlijk heb ik in die chaotische tijd de gekste dingen meegemaakt, zowel goede als kwade. De meeste ben ik vergeten of heb ik verdrongen. Maar bij het ouderworden denk ik vaker terug aan de Duitse leeftijdgenoot die ik in juni 1945 naar de guillotine in de strafgevangenis te Wolfenbüttel heb moeten brengen. Jazeker, om onthoofd te worden.

Het was een 23-jarige Leutnant (dus 2de luitenant). die bij Bad Harzburg vanuit de Russische zone over de zogenaamd 'grüne Grenze' was gekomen. Nauwelijks was hij aan de Britse kant of hij werd aangehouden door onze Militaire Politie. In zijn rugzak vonden ze een pistool, zonder munitie. Een paar weken later werd hij door de Britse militaire rechtbank in Goslar ter dood veroordeeld. Op wapenbezit stond de doodstraf. Hoger beroep was niet mogelijk.

Samen met een bewaker en chauffeur heb ik hem naar Wolfenbüttel gebracht. Destijds heb ik hem wel zielig gevonden, maar ja, had hij maar niet zo 'stupid' moeten zijn. Medelijden met Duitsers hadden we toen niet.

Hoe idioot dat ook mag klinken, veel herinner ik me niet van die tocht. Ik weet alleen nog dat de jonge Duitser niet begreep waarom hij dood moest. Hij had een paar jaar in Rusland gevochten en zich met grote moeite 'durchgeschlagen' naar het westen, waar hij hoopte zijn ouders in het zwaar gebombardeerde Roergebied nog levend aan te treffen. Ik weet niet meer wat ik tegen hem heb gezegd. Herinner me wel dat hij een sympathieke indruk maakte en zich flink hield.

Uiteraard, Befehl was ook voor ons Befehl, hebben we hem netjes afgeleverd bij de gevangenis en zowaar een 'kwitantie' gekregen.

Deze gebeurtenis is alleen nog maar een korte notitie in mijn vergeelde dagboek. Zoals gezegd denk ik er vaker aan terug dan vroeger. Maar het liefst zou ik het vergeten.

Martin Deelen

P.S. Kort na de oorlog zijn nog 68 Duitsers door het Britse militaire gezag veroordeeld en in Wolfenbüttel onthoofd, voornamelijk ook vanwege illegaal wapenbezit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden