Met een draaiorgel is veel meer te doen

AMSTERDAM - Geen muziek staat zo vast als die van een draaiorgel. De enige inbreng die een speler heeft, is het starten en stoppen van een nieuw 'boek', en misschien het variëren van de snelheid. Dacht ik. Maar Pierre Charial liet zaterdag in het BIM-huis horen dat je veel met een draaiorgel kunt doen. Hij manipuleerde het instrument, zodat er ondermeer tonen bleven hangen en samenklonterden tot massieve klankblokken.

Charials draaiorgel, model bakfiets, maakte deel uit van 'Interstellar Space', een project dat pianiste Sylvie Courvoisier baseerde op John Coltrane's gelijknamige compositie. Omdat de Zwitserse het aandeel van haar twee begeleiders gelijkwaardig vindt, bracht ze het project als het Trio Courvoisier Charial Overwater (de Nederlandse contrabassist Tony Overwater).

Het klavier en het orgel mochten wellicht overheersen in het trio, de rol van de bas was minstens zo belangrijk: als verbindende schakel, als eigenzinnige solostem en als aangever van improvisatie-mogelijkheden. Dat Amerikaanse sterren als David Murray en Sunny Murray de Nederlander jaren geleden al verkozen als anker in hun groepen, was veelzeggend. Maar sindsdien is er veel gebeurd. Overwater heeft zich van een goede bassist die vooral thuis is in de neo-bop, ontwikkeld tot een volbloed improvisator van internationaal niveau.

Het bleef overigens lange tijd raar om een draaiorgel als tegenspeler te zien in een situatie waarin improvisatie essentieel is voor de groei van de muziek. Maar de wijze waarop Charial zijn instrument gebruikte - de goed getimede breaks, de plotselinge versnellingen, de directe reacties op de prestaties van zijn metgezellen - deed dat ongemak gelukkig snel verdwijnen.

De 'boeken' van het draaiorgel - eigen stukken en fragmenten van Courvoisier: repetitief, stemmig, volksmuziek-achtig, stuwend, spannend, origineel!- vormden de rode draad. Charial bepaalde de overgangen en smeedde de composities zodanig aan elkaar dat er praktisch set-vullende stukken ontstonden.

Het was ondertussen boeiend om te zien en te horen hoe Courvoisier en Overwater reageerden op Charials verrichtingen. Nu eens benadrukten ze de melodie, dan weer omspeelden ze die en verkenden andere regionen. Terwijl de bassist meestal speelde met de ogen gesloten, één met zijn instrument en met de triomuziek, etaleerde de Zwitserse een krachtig, helder toucher en koppelde ze lyrische, ingetogen spel aan wilde, extatische passages, waarbij ze met haar ellebogen en onderarmen het toetsenbord ranselde. Het binnenwerk was evenmin heilig: slaand en krassend met stokjes ontlokte ze een ruimtelijke klank aan de vleugel. Op die momenten was het alsof zij en haar partners zich werkelijk in 'Interstellar Space' bevonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden