'Met een camera in handen voelt patiënt zich weer mens'

Onderzoeker: Fotograferen beter dan praten, praten en praten

Bijna overal waar hij komt, wordt Boris er aan herinnerd dat hij lijdt aan schizofrenie en depressie. Totdat hij een wegwerpcamera in zijn handen gedrukt krijgt om zijn eigen leven te fotograferen.

Na enige tijd overwint hij zijn schroom en laat hij de medebewoners in de psychiatrische kliniek de foto's zien. Onder meer van de hond waarmee hij vaker wil wandelen, de fiets die hij hoopt vaker te durven bestijgen en ook de vette worstjes die hij vaak zo moeilijk kan laten liggen. Want zoals veel andere patiënten, en zeker ook die met een ernstige depressie, heeft Boris moeite om in beweging te komen. Zijn overgewicht is de kritieke grens genaderd, heeft de dokter al gezegd.

Met de psychiatrisch verpleegkundige raakt Boris in gesprek. Die had dit verhaal zo nog niet eerder van hem gehoord. Door dit inzicht besluiten ze wekelijks twee keer erop uit te gaan - op de tandem. Boris verliest ruim twintig kilo en hoewel een schizofreen niet zomaar ineens te genezen is, gaat het met zijn depressiviteit wel wat beter. Zijn fotoproject is georganiseerd door Jan Sitvast, die jaren daarvoor als psychiatrisch verpleegkundige ontdekte hoe een beeldenreeks iets kan losmaken bij zijn patiënten.

"Ze hebben vaak last van een stoornis mede omdat ze moeite hebben om zich verbaal uit te drukken, maar een behandeling is vaak 'praten, praten en praten'. Meer dan iemand lief is, zeker als die al een hele geschiedenis in de psychiatrie heeft."

Sitvast, inmiddels verpleegkundig onderzoeker bij de GGZ-instelling GGNet in het oosten des lands en docent aan de Hogeschool Utrecht, promoveert vandaag aan de Vrije Universiteit in Amsterdam op de effectiviteit van zijn fotoproject. Psychiatrisch patiënten die nog thuis wonen blijken er na afloop van deze interventie op vooruit te zijn gegaan.

"Natuurlijk, het is een vorm van persoonlijk contact en misschien werkt het net zo goed als andere persoonlijke projecten", geeft hij toe. "Maar ik denk dat je met foto's het herstel van deze groep extra bevordert: dit is een van de manieren om deze mensen zich eens een keertje niet in de eerste plaats patiënt, maar mens te laten voelen." De bezuinigingen in de GGZ helpen niet, vreest Sitvast: het is nog maar de vraag of de verpleegkundigen tijd overhouden om twee keer per week uit fietsen te gaan. Toch toert hij binnenkort door het land met een nieuw, vergelijkbaar project, waarin een professionele fotograaf een beeldverhaal maakt van mensen als Boris.

In verband met de privacy is Boris een gefingeerde naam.

Wens
Max is mijn hulpbron die ervoor zorgt dat ik meer ga bewegen. Met Max loop ik verder dan dat ik alleen ga. We nemen weleens een pauze als hij een plasje moet doen. Soms ga ik twee à drie keer per week wandelen met de hond.

Uitdaging: fietsen
Fietsen zou een uitdaging kunnen zijn voor mij. Anderen stimuleren mij daartoe, maar uiteindelijk moet ik het zelf doen. Als ik wil afvallen dan zal het wel moeten. Misschien is een tandem een idee. Dan hoef ik niet alleen.

Hulpbron: Max
Mijn wens is om minder in gewicht te zijn, omdat ik nu te zwaar ben. Het is goed en gezond om meer conditie te hebben. Nu ben ik gauw moe als ik wat doe. Ik denk dat het moeilijk is om af te vallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden